Дүниежүзі тарихы, 9‑сынып: БЖБ мен ТЖБ спецификациясы, 2026–2027
Тоқсандар бойынша: әр БЖБ қандай бөлімдер мен мақсаттарды тексереді, ұсынылатын ең жоғары балл және тапсырма түрлері, ТЖБ-ға арналған барлық мақсаттар.
Бағдарлама бойынша 9‑сыныпта аптасына 1 сағат. Сондықтан тоқсанда БЖБ екіден аспайды, бөлімдер біріктіріледі, ТЖБ жоқ, ал баға жартыжылдыққа формативтік бағалау мен БЖБ бойынша қойылады (11, 28‑тармақтар).
Бағалау қағидалары не дейді
- БЖБ — 7 балдан 20 балға дейін, жұмыстың нысаны мен уақытын мұғалім өзі айқындайды (9‑тармақ).
- Тоқсанда БЖБ үш реттен артық өткізілмейді; төрт және одан көп бөлім болса, тақырыптар мен мақсаттар саны ескеріліп, бөлімдер біріктіріледі (12‑тармақ).
- Аптасына 1 сағат болса, тоқсанда БЖБ екі реттен артық өткізілмейді, бөлімдер біріктіріледі; баға жартыжылдыққа формативтік бағалау мен БЖБ бойынша қойылады (11, 28‑тармақтар).
- ТЖБ тоқсанның соңғы оқу күнінде өткізілмейді, бір пән бойынша БЖБ мен ТЖБ бір күнде өткізілмейді (13‑тармақ).
- ТЖБ тапсырмалары, олардың көлемі мен уақыты әдістемелік бірлестікте талқыланады (21‑тармақ).
- Тоқсандық баға — формативтік бағалаудың 25 %, БЖБ-ның 25 % және ТЖБ-ның 50 % (28‑тармақ).
Үлгілік қағидалар, № 125 бұйрық, 16.09.2026 жылғы № 257‑НҚ бұйрықтың редакциясында.
Мұндағы біздің ұсынысымыз
- Қандай бөлімдерді біріктіру керегі. Тоқсанда бөлім қағидалар рұқсат еткеннен көп болса, көрші бөлімдер жұмыстардағы мақсаттар саны шамамен тең болатындай біріктірілді.
- БЖБ-да қандай мақсаттарды тексеру керегі. «Тексеруге ұсынамыз» белгісі 2–4 мақсатта тұр: алдымен әр тақырыптан қолдану мен жоғары деңгей дағдыларына арналған мақсаттар, олар жетпесе — білу және түсіну мақсаттары. Бөлімнің қалған мақсаттары формативті бағаланады.
- БЖБ-ның ұсынылатын ең жоғары балы — 7–12 балл: тексерілетін 2–4 мақсат, әрқайсысына 3 балл, қағидалардағы 7–20 аралығында.
- Ойлау дағдыларының деңгейі — мақсаттың етістігі бойынша: «білу», «түсіну», «атау» — білу және түсіну; «шешу», «қолдану», «есептеу» — қолдану; «талдау», «бағалау», «негіздеу» — жоғары деңгей дағдылары.
- Тапсырма түрі — деңгейге қарай. Мақсаттарды, тапсырмалар мен балдарды түпкілікті мұғалім таңдайды.
1-тоқсан
Тоқсанда 2 бөлім — әр бөлімге бір БЖБ.
БЖБ 1. 1‑бөлім. ХХ ғасырдың екінші жартысындағы әлемнің саяси картасы
Ұсынылатын ең жоғары балл: 7–12 (ұсыныс: 2–4 мақсат, әрқайсысына 3 балл; қағидалар тек 7–20 аралығын белгілейді)
Бөлімнің оқу мақсаттары
БЖБ үшін жазбаша тексеруге болатын 2–4 мақсатты таңдаңыз; қалғандары формативті бағаланады.
| Бөлім | Код | Оқу мақсаты | Ойлау дағдыларының деңгейі | Ұсынылатын тапсырма түрі |
|---|---|---|---|---|
| 1-бөлім. ХХ ғасырдың екінші жартысындағы әлемнің саяси картасы | 9.3.2.8 | ХХ ғасырдың екінші жартысында әлемнің саяси картасын дағы өзгерістерді тұжырымдау және бағалау | Жоғары деңгей дағдылары | ТЖ |
| 9.3.2.4 | "қырғи қабақ соғыстан" кейін әлемдегі интеграция лық және дезинтеграциялық процестерді айқындау | Қолдану | ҚЖ, ТЖ | |
| 8.3.2.3 | Екінші дүниежүзілік соғыстың себептерін, сипаты мен салдарын талдау тексеруге ұсынамыз | Жоғары деңгей дағдылары | ТЖ | |
| 9.1.1.1 | социалистік даму жолынан бас тартуға байланысты әлеуметтік құрылымдағы өзгерістерді анықтау тексеруге ұсынамыз | Қолдану | ҚЖ, ТЖ | |
| 9.3.1.3 | мемлекеттердің тарихи даму заңдылықтарын анықтау | Қолдану | ҚЖ, ТЖ | |
| 9.3.2.1 | отаршылдық жүйе күйреуінің себептері мен салдарын талдау | Жоғары деңгей дағдылары | ТЖ | |
| 9.3.2.2 | "қырғи қабақ соғыс" ұғымын түсіндіру үшін тарихи оқиғаларды талдау тексеруге ұсынамыз | Жоғары деңгей дағдылары | ТЖ | |
| 9.3.2.3 | тарихи фактілер мен картаға сүйене отырып, әскери-саяси одақтар НАТО және ВШҰ-ның қарсылығын сипаттау | Білу және түсіну | КДЖ, ҚЖ | |
| 9.3.1.4 | тұлғаның тарихтағы рөлін бағалау тексеруге ұсынамыз | Жоғары деңгей дағдылары | ТЖ |
БЖБ 2. 2‑бөлім. Халықаралық ұйымдардың қалыптасуы
Ұсынылатын ең жоғары балл: 7–9 (ұсыныс: 2–4 мақсат, әрқайсысына 3 балл; қағидалар тек 7–20 аралығын белгілейді)
Бөлімнің оқу мақсаттары
БЖБ үшін жазбаша тексеруге болатын 2–4 мақсатты таңдаңыз; қалғандары формативті бағаланады.
| Бөлім | Код | Оқу мақсаты | Ойлау дағдыларының деңгейі | Ұсынылатын тапсырма түрі |
|---|---|---|---|---|
| 2-бөлім. Халықаралық ұйымдардың қалыптасуы | 9.2.3.2 | адам құқықтарын қорғау идеяларының қазіргі халықаралық құқық қорғау ұйымдарының қызметіне ықпалын бағалау тексеруге ұсынамыз | Жоғары деңгей дағдылары | ТЖ |
| 9.3.1.2 | Еуропа мен Азияның жетекші мемлекеттеріндегі конституция лық-құқықтық идеология ның қалыптасу жолдарын талдау (Жалпыға бірдей адам құқығы Декларациясы Еуропа ның Қауіпсіздік пен Ынтымақтастық Ұйымы, Еурокеңес, Гаагадағы Халықаралық сот) тексеруге ұсынамыз | Жоғары деңгей дағдылары | ТЖ | |
| 9.3.2.4 | "қырғи қабақ соғыстан" кейін әлемдегі интеграция лық және дезинтеграциялық процестерді айқындау тексеруге ұсынамыз | Қолдану | ҚЖ, ТЖ |
1-тоқсан бойынша ТЖБ
Аптасына 1 сағат болса, ТЖБ өткізілмейді: баға жартыжылдыққа қойылады (11, 28‑тармақтар).
2-тоқсан
Тоқсанда 3 бөлім, ал БЖБ тоқсанына ең көбі 2 рет өткізіледі — көрші бөлімдер біріктірілді (11‑тармақ).
БЖБ 1. 3‑бөлім. ХХ ғасырдың екінші жартысындағы әлемдік экономиканың дамуы
Ұсынылатын ең жоғары балл: 7–12 (ұсыныс: 2–4 мақсат, әрқайсысына 3 балл; қағидалар тек 7–20 аралығын белгілейді)
Бөлімнің оқу мақсаттары
БЖБ үшін жазбаша тексеруге болатын 2–4 мақсатты таңдаңыз; қалғандары формативті бағаланады.
| Бөлім | Код | Оқу мақсаты | Ойлау дағдыларының деңгейі | Ұсынылатын тапсырма түрі |
|---|---|---|---|---|
| 3-бөлім. ХХ ғасырдың екінші жартысындағы әлемдік экономиканың дамуы | 9.3.1.1 | "Мемлекеттік әл-ауқаттылық" ұғымын 1970 – 1980 жылдардағы әлеуметтік саладағы өзгерістерді сипаттау үшін қолдану тексеруге ұсынамыз | Қолдану | ҚЖ, ТЖ |
| 9.4.1.1 | XX ғасырдың 70-жылдарындағы жұмыссыздықтың себеп-салдарын талдау тексеруге ұсынамыз | Жоғары деңгей дағдылары | ТЖ | |
| 9.4.1.2 | "инфляция", "дағдарыс", "стагнация" ұғымдарын пайдалана отырып, XX ғасырдың екінші жартысындағы мемлекеттердің экономикалық дамуын интерпрета циялау | Жоғары деңгей дағдылары | ТЖ | |
| 9.4.1.4 | себеп-салдарлық байланыстарды талдау арқылы социалистік шаруашылық жүйесінің дамуындағы қарама-қайшылықтарды анықтау тексеруге ұсынамыз | Қолдану | ҚЖ, ТЖ | |
| 9.4.2.1 | экономикалық жүйелердің тиімділігін интерпретациялау және негіздеу тексеруге ұсынамыз | Жоғары деңгей дағдылары | ТЖ |
БЖБ 2. 4‑бөлім. Екі полюсті әлемнен көп полюсті әлемге; 5‑бөлім. Аумақтық мәселелерді шешудегі халықаралық ұйымдар
Ұсынылатын ең жоғары балл: 7–12 (ұсыныс: 2–4 мақсат, әрқайсысына 3 балл; қағидалар тек 7–20 аралығын белгілейді)
Бөлімнің оқу мақсаттары
БЖБ үшін жазбаша тексеруге болатын 2–4 мақсатты таңдаңыз; қалғандары формативті бағаланады.
| Бөлім | Код | Оқу мақсаты | Ойлау дағдыларының деңгейі | Ұсынылатын тапсырма түрі |
|---|---|---|---|---|
| 4-бөлім. Екі полюсті әлемнен көп полюсті әлемге | 9.3.2.3 | тарихи фактілер мен картаға сүйене отырып, әскери-саяси одақтар НАТО және ВШҰ-ның қарсылығын сипаттау | Білу және түсіну | КДЖ, ҚЖ |
| 9.3.2.5 | аймақтық шиеленістер дің себептері мен салдарын тұжырымдау | Жоғары деңгей дағдылары | ТЖ | |
| 9.3.1.4 | тұлғаның тарихтағы рөлін бағалау тексеруге ұсынамыз | Жоғары деңгей дағдылары | ТЖ | |
| 9.3.2.4 | "қырғи қабақ соғыстан" кейін әлемдегі интеграция лық және дезинтеграциялық процестерді айқындау тексеруге ұсынамыз | Қолдану | ҚЖ, ТЖ | |
| 9.3.1.3 | мемлекеттердің тарихи даму заңдылықтарын анықтау тексеруге ұсынамыз | Қолдану | ҚЖ, ТЖ | |
| 9.3.2.8 | ХХ ғасырдың екінші жартысында әлемнің саяси картасын дағы өзгерістерді тұжырымдау және бағалау тексеруге ұсынамыз | Жоғары деңгей дағдылары | ТЖ | |
| 5-бөлім. Аумақтық мәселелерді шешудегі халықаралық ұйымдар | 9.3.2.6 | халықаралық шиеленістерді реттеудегі БҰҰ-ның қызметін бағалау | Жоғары деңгей дағдылары | ТЖ |
| 9.1.2.4 | қоғамдық сананы қалыптастыруда бұқаралық ақпарат құралдары ның рөлін анықтау | Білу және түсіну | КДЖ, ҚЖ |
2-тоқсан бойынша ТЖБ
Аптасына 1 сағат болса, ТЖБ өткізілмейді: баға жартыжылдыққа қойылады (11, 28‑тармақтар).
3-тоқсан
Тоқсанда 2 бөлім — әр бөлімге бір БЖБ.
БЖБ 1. 6‑бөлім. ХХ ғасырдың екінші жартысындағы батыс елдерінің даму ерекшеліктері
Ұсынылатын ең жоғары балл: 7–12 (ұсыныс: 2–4 мақсат, әрқайсысына 3 балл; қағидалар тек 7–20 аралығын белгілейді)
Бөлімнің оқу мақсаттары
БЖБ үшін жазбаша тексеруге болатын 2–4 мақсатты таңдаңыз; қалғандары формативті бағаланады.
| Бөлім | Код | Оқу мақсаты | Ойлау дағдыларының деңгейі | Ұсынылатын тапсырма түрі |
|---|---|---|---|---|
| 6-бөлім. ХХ ғасырдың екінші жартысындағы батыс елдерінің даму ерекшеліктері | 9.3.1.3 | мемлекеттердің тарихи даму заңдылықтарын анықтау тексеруге ұсынамыз | Қолдану | ҚЖ, ТЖ |
| 9.1.2.2 | әлемнің жетекші және дамушы мемлекеттеріндегі халықтың өмір сүру деңгейіне әсер ететін факторлар ды анықтау тексеруге ұсынамыз | Білу және түсіну | КДЖ, ҚЖ | |
| 9.3.1.4 | тұлғаның тарихтағы рөлін бағалау тексеруге ұсынамыз | Жоғары деңгей дағдылары | ТЖ | |
| 9.1.2.1 | батыс және шығыс мемлекеттеріндегі әлеуметтік құрылым ның ұқсастықтары мен айырмашылықтарын анықтап, әлеуметтік тігінен және көлденеңінен мобильділікке мысал келтіру | Білу және түсіну | КДЖ, ҚЖ | |
| 9.3.1.1 | "Мемлекеттік әл-ауқаттылық" ұғымын 1970 – 1980 жылдардағы әлеуметтік саладағы өзгерістерді сипаттау үшін қолдану тексеруге ұсынамыз | Қолдану | ҚЖ, ТЖ |
БЖБ 2. 7‑бөлім. ХХ ғасырдың екінші жартысындағы Азия елдерінің даму ерекшеліктері
Ұсынылатын ең жоғары балл: 7–12 (ұсыныс: 2–4 мақсат, әрқайсысына 3 балл; қағидалар тек 7–20 аралығын белгілейді)
Бөлімнің оқу мақсаттары
БЖБ үшін жазбаша тексеруге болатын 2–4 мақсатты таңдаңыз; қалғандары формативті бағаланады.
| Бөлім | Код | Оқу мақсаты | Ойлау дағдыларының деңгейі | Ұсынылатын тапсырма түрі |
|---|---|---|---|---|
| 7-бөлім. ХХ ғасырдың екінші жартысындағы Азия елдерінің даму ерекшеліктері | 9.4.1.4 | себеп-салдарлық байланыстарды талдау арқылы социалистік шаруашылық жүйесінің дамуындағы қарама-қайшылықтарды анықтау | Қолдану | ҚЖ, ТЖ |
| 9.3.1.3 | мемлекеттердің тарихи даму заңдылықтарын анықтау тексеруге ұсынамыз | Қолдану | ҚЖ, ТЖ | |
| 9.3.1.4 | тұлғаның тарихтағы рөлін бағалау тексеруге ұсынамыз | Жоғары деңгей дағдылары | ТЖ | |
| 9.4.2.1 | экономикалық жүйелердің тиімділігін интерпретациялау және негіздеу | Жоғары деңгей дағдылары | ТЖ | |
| 9.4.1.5 | Оңтүстік -Шығыс Азия мемлекеттерінің қарқынды экономикалық дамуына ықпал ететін негізгі факторларды талдау тексеруге ұсынамыз | Жоғары деңгей дағдылары | ТЖ | |
| 9.2.1.2 | қазіргі қоғамдық-саяси мәселелерді түсіну және интерпретациялау үшін дін туралы білімдерін пайдалану тексеруге ұсынамыз | Қолдану | ҚЖ, ТЖ | |
| 9.2.1.3 | тарихи процестің сабақтастығын орнату арқылы адамзаттың өркениетті даму жолдарын қалыптас тырудағы әлемдік дін дердің рөлін анықтау | Білу және түсіну | КДЖ, ҚЖ |
3-тоқсан бойынша ТЖБ
Аптасына 1 сағат болса, ТЖБ өткізілмейді: баға жартыжылдыққа қойылады (11, 28‑тармақтар).
4-тоқсан
Тоқсанда 3 бөлім, ал БЖБ тоқсанына ең көбі 2 рет өткізіледі — көрші бөлімдер біріктірілді (11‑тармақ).
БЖБ 1. 8‑бөлім. Қазіргі әлемнің жаһандануы
Ұсынылатын ең жоғары балл: 7–12 (ұсыныс: 2–4 мақсат, әрқайсысына 3 балл; қағидалар тек 7–20 аралығын белгілейді)
Бөлімнің оқу мақсаттары
БЖБ үшін жазбаша тексеруге болатын 2–4 мақсатты таңдаңыз; қалғандары формативті бағаланады.
| Бөлім | Код | Оқу мақсаты | Ойлау дағдыларының деңгейі | Ұсынылатын тапсырма түрі |
|---|---|---|---|---|
| 8-бөлім. Қазіргі әлемнің жаһандануы | 9.1.2.3 | қоғамның тарихи даму бағытын үлгілей отырып, жаһандану процесіне байланысты қазіргі әлемдегі әлеуметтік өзгерістерді бақылау (еңбек миграциясы, әлеуметтік интеграция) тексеруге ұсынамыз | Қолдану | ҚЖ, ТЖ |
| 9.1.2.4 | қоғамдық сананы қалыптастыруда бұқаралық ақпарат құралдары ның рөлін анықтау | Білу және түсіну | КДЖ, ҚЖ | |
| 9.4.1.3 | жаһандану жағдайында ғы экономикалық интеграцияның маңызын бағалау тексеруге ұсынамыз | Жоғары деңгей дағдылары | ТЖ | |
| 9.4.2.2 | постиндустриалды қоғамның басты экономикалық ресурсы ретінде ақпараттың рөлін бағалау | Жоғары деңгей дағдылары | ТЖ | |
| 9.3.2.7 | қазіргі кездегі халықаралық лаңкестік және экстремизм проблемасын талдау | Жоғары деңгей дағдылары | ТЖ | |
| 9.2.1.1 | қоғам өміріндегі дәстүрлі және деструктивті діни ұйымдардың іс-әрекетіне баға беру тексеруге ұсынамыз | Қолдану | ҚЖ, ТЖ | |
| 9.2.1.2 | қазіргі қоғамдық-саяси мәселелерді түсіну және интерпретациялау үшін дін туралы білімдерін пайдалану | Қолдану | ҚЖ, ТЖ | |
| 9.2.3.3 | жаһандану жағдайында ұлттық мәдени құндылықтар ды сақтаудың маңыздылығын дәлелдеу | Жоғары деңгей дағдылары | ТЖ | |
| 9.2.2.2 | ХХ ғасырдың екінші жартысы - ХХI ғасырдың басындағы бұқаралық мәдениеттің қоғамның рухани дамуына ықпалын бағалау тексеруге ұсынамыз | Жоғары деңгей дағдылары | ТЖ |
БЖБ 2. 9‑бөлім. ХХ ғасырдың екінші жартысындағы- ХХI ғасырдың басындағы ғылым, білім, технология; 10‑бөлім. ХХ ғасырдың екінші жартысындағы- ХХI ғасырдың басындағы мәдениет
Ұсынылатын ең жоғары балл: 7–12 (ұсыныс: 2–4 мақсат, әрқайсысына 3 балл; қағидалар тек 7–20 аралығын белгілейді)
Бөлімнің оқу мақсаттары
БЖБ үшін жазбаша тексеруге болатын 2–4 мақсатты таңдаңыз; қалғандары формативті бағаланады.
| Бөлім | Код | Оқу мақсаты | Ойлау дағдыларының деңгейі | Ұсынылатын тапсырма түрі |
|---|---|---|---|---|
| 9-бөлім. ХХ ғасырдың екінші жартысындағы- ХХI ғасырдың басындағы ғылым, білім, технология | 9.2.4.1 | ғылыми-техникалық революция ның әлеуметтік және экологиялық салдарын бағалау және интерпретациялау тексеруге ұсынамыз | Жоғары деңгей дағдылары | ТЖ |
| 9.2.4.3 | ғылыми жаңалықтардың (генетика, микробио логия, ақпараттық технологиялар, нанотехнологиялар, ядролық физика) қоғам дамуына ықпалын талдау | Жоғары деңгей дағдылары | ТЖ | |
| 9.2.4.2 | адамзат өркениетінің дамуын үлгілеу арқылы жаһандық мәселелерді шешуде ғылым мен білімнің маңызы туралы қорытынды жасау тексеруге ұсынамыз | Жоғары деңгей дағдылары | ТЖ | |
| 10-бөлім. ХХ ғасырдың екінші жартысындағы- ХХI ғасырдың басындағы мәдениет | 9.2.2.1 | танымал өнер қайраткерлерінің қоғамның дамуына ықпалын талдау және олардың қызметіне дүниежүзілік тарих контекстінде өзіндік баға беру тексеруге ұсынамыз | Жоғары деңгей дағдылары | ТЖ |
| 9.2.2.3 | ақпараттық қоғам жағдайындағы көркем шығармашы лықтың жаңа түрлерінің қалыптасуын талдау | Жоғары деңгей дағдылары | ТЖ | |
| 9.2.3.1 | түрлі философиялық көзқарастар дың қазіргі қоғамдық өмірге ықпалын бағалау | Жоғары деңгей дағдылары | ТЖ | |
| 9.3.1.4 | тұлғаның тарихтағы рөлін бағалау | Жоғары деңгей дағдылары | ТЖ | |
| 9.2.2.2 | ХХ ғасырдың екінші жартысы - ХХI ғасырдың басындағы бұқаралық мәдениеттің қоғамның рухани дамуына ықпалын бағалау тексеруге ұсынамыз | Жоғары деңгей дағдылары | ТЖ | |
| 9.1.2.4 | қоғамдық сананы қалыптастыруда бұқаралық ақпарат құралдары ның рөлін анықтау | Білу және түсіну | КДЖ, ҚЖ |
4-тоқсан бойынша ТЖБ
Аптасына 1 сағат болса, ТЖБ өткізілмейді: баға жартыжылдыққа қойылады (11, 28‑тармақтар).
Ойлау дағдыларының деңгейлері және тапсырма түрлері
| Деңгей | Мақсаттардағы етістіктер | Ұсынылатын тапсырма түрлері |
|---|---|---|
| Білу және түсіну | білу, түсіну, атау, тану, сипаттау |
КДЖ — бірнеше жауаптың ішінен таңдау ҚЖ — қысқа жауап |
| Қолдану | қолдану, шешу, есептеу, табу, салу |
ҚЖ — қысқа жауап ТЖ — толық жауап |
| Жоғары деңгей дағдылары | талдау, бағалау, негіздеу, зерттеу | ТЖ — толық жауап |
БЖБ мен ТЖБ туралы оқу
Басқа сыныптар
Осы спецификация бойынша БЖБ немесе ТЖБ құрастырыңыз
Telly генераторы таңдалған оқу мақсаттарына тапсырмалар, дескрипторлар және қажетті ең жоғары баллға балл қою кестесін жинайды.