Қысқаша
- ҚМЖ — қысқа мерзімді (сабақ) жоспары — № 130 бұйрықтың 4-қосымшасындағы нысан бойынша жасалады: кестедегі әр сабаққа, қағазда немесе Word/PDF форматында.
- Міндетті тармақтар: бөлім, педагогтің аты-жөні, күні, сынып (қатысушылар және қатыспағандар саны), сабақтың тақырыбы, оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаттары, сабақтың мақсаты және сабақтың барысы.
- Сабақтың барысы — бес бағанды кесте: сабақтың кезеңі мен уақыты, педагогтің әрекеті, оқушының әрекеті, бағалау, ресурстар.
- Бөлім, тақырып және оқу мақсаттары ОМЖ (КТЖ) мен оқу бағдарламасынан алынады. Кезеңдерді, әдістерді және бағалау тәсілдерін мұғалім өзі таңдайды.
- Төменде — сегіз қадам, мысал және Word-тағы тегін ҚМЖ үлгісі.
Қадам бойынша: ҚМЖ қалай жазылады
Қандай тармақтарды толтыру керегін бұйрықтағы нысан белгілейді. Жұмыс реті мен қадамдардағы кеңестер — бұйрықтың талабы емес, ұсыныс.
- Сабақты ОМЖ-дан табыңыз. Орта мерзімді (күнтізбелік-тақырыптық) жоспарда «Бөлім/Ауыспалы тақырыптар», «Сабақтың тақырыбы» және «Оқу мақсаттары» бағандары бар — ҚМЖ-ға осы сабақтың жолындағы мәліметтер көшіріледі. Мақсаттардың тұжырымы мен кодтарын пән бойынша үлгілік оқу бағдарламасымен салыстырыңыз.
- Жоспардың басын толтырыңыз. «Қысқа мерзімді (сабақ) жоспары» деген атаудың үстіне білім беру ұйымының атауын, астына сабақтың тақырыбын жазыңыз. Кестеде бөлімді, педагогтің аты-жөнін (әкесінің аты — болған жағдайда), күнін және сыныпты көрсетіңіз. Қатысушылар мен қатыспағандар санын сабақ күні жазған ыңғайлы.
- Оқу мақсаттарын көшіріңіз. «Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаттары» жолына ОМЖ-да осы сабаққа қойылған мақсаттарды кодымен және бағдарламадағы тұжырымымен жазыңыз. Оларды өз сөзіңізбен қайта жазудың қажеті жоқ: ол үшін сабақтың мақсаты бар.
- Сабақтың мақсатын тұжырымдаңыз. Сабақтың мақсаты оқушылар дәл осы сабақта неге қол жеткізетінін көрсетеді, сондықтан оны тексеруге болатын нәтиже түрінде жазған ыңғайлы. Мысалы, «Зат есім: жалқы және жалпы есімдер» тақырыбында: «мәтіннен зат есімдерді тауып, жалқы және жалпы есімдерді ажыратады». Мақсаттарды «барлық оқушылар / көпшілігі / кейбірі» деп бөлуге болады, бірақ бұйрық мұны талап етпейді.
- Сабақты кезеңдерге бөліңіз. Сабақ барысының бірінші бағаны — «Сабақтың кезеңі / уақыт»: кезеңнің атауы және оған неше минут бөлінетіні. Әдетте сабақтың басы, ортасы және соңы деп бөледі, бірақ кезеңдердің атауы мен санын өзіңіз таңдайсыз. Минуттардың қосындысы сабақтың ұзақтығына тең болуы керек.
- Педагог пен оқушының әрекетін жазыңыз. «Педагогтің әрекеті» бағанына нақты жазыңыз: мұғалім не айтады, қандай тапсырма береді, қандай сұрақтар қояды. «Оқушының әрекеті» бағанында — оқушылар не істейді: тапсырма орындайды, жұпта талқылайды, жазады, сөйлейді. Жақсы тексеру: осы екі баған бойынша әріптесіңіз сабағыңызды өткізе алуы керек.
- Бағалау мен ресурстарды қосыңыз. «Бағалау» бағанында мақсатқа жеткенін қалай білетініңізді көрсетіңіз: бағалау критерийлері мен дескрипторлар, өзара бағалау, «бағдаршам», ауызша кері байланыс; сабақта БЖБ (бөлім бойынша жиынтық бағалау) өтсе, соны белгілеңіз. «Ресурстар» бағанында — оқулық пен беттері, үлестірме материал, презентация, құрал-жабдық. Сыныпта мүмкіндігі шектеулі оқушылар болса, бейімдеу әрекеттерін қарастырыңыз — бұл нысанның астында тікелей жазылған.
- Уақытты тексеріп, жоспарды сақтаңыз. Жоспарды нысанмен салыстырыңыз: барлық міндетті тармақтар толтырылған, кезеңдердің уақыты қосқанда сабақтың ұзақтығына тең, сабақтың әр мақсаты қалай бағаланатыны көрсетілген. ҚМЖ-ны Word немесе PDF форматында сақтаңыз не басып шығарыңыз. Мектеп құжаттарды электрондық жүйеде жүргізсе, қағаз нұсқа қажет емес.
Нысанның барлық тармақтары бар бос бланк төменде, «Word-тағы ҚМЖ үлгісі» бөлімінде. Ал осы нысан бойынша толтырылған жоспарды бірнеше минутта Telly (бұрынғы iTeacher) ҚМЖ генераторы құрастырады: пәнді, сыныпты және тақырыпты көрсетіңіз, содан кейін нәтижені 8-қадам бойынша тексеріңіз.
ҚМЖ нысаны қайда бекітілген
Қысқа мерзімді (сабақ) жоспары — мұғалім ҚР Білім және ғылым министрінің 2020 жылғы 6 сәуірдегі № 130 бұйрығына сәйкес күн сайын, кестедегі әр сабаққа жүргізетін құжат: бұл құжаттар тізбесінде (3-қосымша) жазылған. Оның нысаны бұйрықтың 4-қосымшасымен («Орта және арнаулы білім беру ұйымдарының педагогтері жүргізу үшін міндетті құжаттардың нысандары») бекітілген. ҚМЖ-ны қағазда немесе электрондық түрде — Word немесе PDF форматында жүргізуге болады.
4-қосымша ҚР Оқу-ағарту министрінің 2023 жылғы 17 наурыздағы № 68 бұйрығымен жаңа редакцияда жазылған. № 130 бұйрыққа соңғы өзгерістер 2026 жылғы 15 шілдеде (№ 194-НҚ) енгізілді: олар басқа құжаттарға қатысты, ал ҚМЖ нысанының тармақтары бұрынғыдай қалды.
ҚМЖ-ның міндетті тармақтары
Кестенің үстінде білім беру ұйымының атауы және сабақтың тақырыбы жазылады. Одан әрі нысан мына тармақтардан тұрады:
| Нысанның тармағы | Не жазылады |
|---|---|
| Бөлім | Оқу бағдарламасының бөлімі (ауыспалы тақырыбы) — ОМЖ-дағы (КТЖ) осы сабаққа сәйкес |
| Педагогтің тегі, аты, әкесінің аты (болған жағдайда) | Сабақ беретін мұғалімнің аты-жөні |
| Күні | Сабақтың күні |
| Сынып | Сынып, жанында — қатысушылар саны және қатыспағандар саны |
| Сабақтың тақырыбы | ОМЖ бойынша тақырып |
| Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаттары | Оқу бағдарламасындағы мақсаттар — бағдарлама мен ОМЖ-дағыдай кодтарымен |
| Сабақтың мақсаты | Оқушылар дәл осы сабақта неге қол жеткізеді. Нәтижесін тексеруге болатындай етіп жазған ыңғайлы |
| Сабақтың барысы | Бес бағаннан тұратын кесте: сабақтың кезеңі / уақыт, педагогтің әрекеті, оқушының әрекеті, бағалау, ресурстар |
Нысанның астында бұйрықта тікелей жазылған:
Сабақ жоспарының аталған тармақтары міндетті болып табылады.
Мұғалім өзі не шешеді
Бұйрық тармақтарды белгілейді, бірақ сабақты қалай өткізу керегін жазбайды. Нысанның астында «Педагог мәртебесі туралы» Заңның 7-бабы 1-тармағының 1) тармақшасына сілтеме бар: педагог мемлекеттік жалпыға міндетті білім беру стандартының талаптарын сақтай отырып (ҚР Оқу-ағарту министрінің 2022 жылғы 3 тамыздағы № 348 бұйрығы), кәсіптік қызметті ұйымдастырудың тәсілдері мен нысандарын өз еркімен таңдайды.
Сондықтан кезеңдердің атауы мен саны, әдістер, жұмыс түрлері, бағалау тәсілдері мен ресурстарды мұғалімнің өзі таңдайды. Сабақтың барысын уақыты көрсетілген басы, ортасы және соңы деп бөлу — бұйрықтың талабы емес, әдет.
Егер сыныпта мүмкіндігі шектеулі оқушылар болса, жоспарда әдістемелік бірлестіктер мақұлдаған жеке бағдарламаларды бейімдеу және жүзеге асыру бойынша әрекет қарастырылады.
Толтырылған ҚМЖ мысалы
Толық нұсқасы қалай көрінетінін үлгіден көруге болады: қазақ тілінен 3-сыныпқа арналған қысқа мерзімді жоспар, «Зат есім: жалқы және жалпы есімдер» (Word). Пәндер мен сыныптар бойынша он мыңдаған дайын жоспар — «Дайын ҚМЖ» бөлімінде.
Word-тағы ҚМЖ үлгісі
Төменде — № 130 бұйрықтағы нысанның барлық тармақтары бар қысқа мерзімді жоспардың бос бланкісі. Оны жүктеп алып, қолмен толтырып, басып шығаруға немесе бірден Word-та жүргізуге болады.
Word-тағы үлгі
Нысанның барлық тармақтары бар бос бланк. Тегін, тіркелусіз.
Немесе үлгіні Telly толтырсын
Пәнді, сыныпты және тақырыпты көрсетіңіз — генератор осы нысан бойынша ҚМЖ құрастырады: мақсаттар, уақыты көрсетілген сабақ барысы, критерийлер мен тапсырмалар. Word файлы — бірден.
Жиі қойылатын сұрақтар
ҚМЖ-ны әр сабаққа жазу керек пе? Иә. Тізбеде ҚМЖ мұғалім күн сайын сабақ кестесіне сәйкес жүргізетін құжаттарға жатқызылған.
ҚМЖ-ны қолмен жазбай, Word-тан басып шығаруға бола ма? Иә. ҚМЖ қағаз немесе электрондық форматта — Word немесе PDF түрінде жүргізіледі. Мектеп электрондық жүйеге қосылып, жоспар сонда толтырылса, қағаз нұсқа талап етілмейді.
2026 жылы ҚМЖ нысаны өзгерді ме? Жоқ. 2026 жылғы 15 шілдедегі № 194-НҚ бұйрығы ҚМЖ нысанына өзгеріс енгізген жоқ: оның тармақтары алдыңғы редакциядағыдай.
Сабақ кезеңдерінің атауын өзгертуге бола ма? Иә. «Сабақтың кезеңі / уақыт» бағаны міндетті, ал онда қандай кезеңдер болатынын мұғалім өзі шешеді.
ҚМЖ-ға құндылықтарды, пәнаралық байланысты және тілдік мақсаттарды жазу керек пе? Бұйрық мұны талап етпейді: қолданыстағы нысанда мұндай жолдар жоқ, тек оның тармақтары міндетті. Оларды қосуға болады, бірақ бұл — бұйрықтың талабы емес, сіздің шешіміңіз.
Оқу мақсаттарын қайдан алуға болады? Пән бойынша үлгілік оқу бағдарламасынан. Кодтары мен тұжырымдары осы сабаққа ОМЖ-да жазылғандармен сәйкес келуі керек.
Нысанның түпнұсқасын қайдан оқуға болады? «Әділет» порталындағы № 130 бұйрықтың 4-қосымшасында: қазақша және орысша.