Сабаққа жұмыс парағы қалай жасалады: қадамдар және ЖИ

Қысқаша

• Жұмыс парағы — оқушыларға арналған бір парақтағы тапсырмалар: нұсқаулық, тапсырмалар және жауап жазатын орын. Жауап кілті мұғалімде қалады.
• № 130 бұйрық бойынша педагог жүргізуге міндетті құжаттардың тізбесінде жұмыс парағы жоқ. Бұл — сабақтың құралы: оны қолдану-қолданбауды және қандай болатынын мұғалім өзі шешеді.
• Жақсы парақ оқу мақсатынан басталады. Әр тапсырма осы мақсаттағы әрекетті тексереді, тапсырмалар жеңілден күрделіге қарай орналасады, әрқайсысының критерийі мен жауабы бар.
• Нейрожелі парақтың жобасын тез құрастырады, бірақ оны мұғалім тексереді: жауаптарын, күрделілігін, мақсатпен байланысын. Оқушылардың аты-жөні, бағалары және басқа деректері нейрожеліге енгізілмейді.

Жұмыс парағы деген не

Жұмыс парағы — оқушы тікелей парақтың өзінде орындайтын тапсырмалар жиынтығы: сабақта, жұппен немесе үйде. Оның көмегімен тақырып бекітіледі, бір сыныпқа әртүрлі деңгейдегі тапсырма беріледі және сабақ барысында оқушылардың түсінгені тексеріледі. № 130 бұйрықта, ағымдағы бақылаудың Үлгілік қағидаларында және Білім алушылардың білімін бағалау өлшемшарттарында мұндай ұғым жоқ. Бекітілген нысаны да жоқ: парақтың мазмұны мен түрін мұғалім таңдайды.

ҚМЖ нысанында «Ресурстар» бағаны бар — жұмыс парағын сонда, ал онымен жұмысты «Оқушының әрекеті» бағанында көрсеткен ыңғайлы.

№ 130 бұйрық бойынша жұмыс парағы керек пе

№ 130 бұйрық педагогтер жүргізуге міндетті құжаттарды тізбелейді (3-қосымша). Мысалы, кез келген пәннің мұғалімі күн сайын сынып журналын және ҚМЖ-ны жүргізеді, оқу жылы басталғанға дейін ОМЖ (КТЖ) әзірлейді, ал тоқсан қорытындысы бойынша БЖБ мен ТЖБ нәтижелерін талдайды. Жұмыс парағы бұл тізбеде жоқ. Толық тізім — «130 бұйрық» мақаласында.

Демек, жұмыс парағын міндетті құжат ретінде жүргізудің қажеті жоқ. ҚМЖ нысанының астында бұйрық «Педагог мәртебесі туралы» Заңға сілтеме жасайды: педагог мемлекеттік стандарттың талаптарын сақтай отырып, кәсіптік қызметті ұйымдастырудың тәсілдері мен нысандарын өз еркімен таңдайды. Жұмыс парағы — осындай тәсілдердің бірі.

Жақсы жұмыс парағы неден тұрады

Бұл — талап емес, ұсыныс. Негізі — Ы. Алтынсарин атындағы Ұлттық білім академиясының «Білім алушылардың оқу тапсырмаларын жобалау және білім беру нәтижелерін бағалау» әдістемелік ұсынымы (2026). Онда оқу тапсырмасы бес бөліктен тұрады: жағдай (контекст), тапсырманың өзі, ақпарат көзі (мәтін, кесте, график), жауап форматы және бағалау критерийлері. Жобалауды тапсырмадан бастап, критерийлерді соңында жазу ұсынылады, ал формативтік бағалауда оқушы критерийлерді жұмысты бастамай тұрып білуі керек.

Жұмыс парағын қалай құрастыру керек: 7 қадам

1. Мақсаттан бастаңыз. Оқу мақсатын ОМЖ-дан не осы сабаққа арналған ҚМЖ-дан алыңыз. Оқушы көрсетуге тиіс әрекетті анықтаңыз: «табады», «салыстырады», «түсіндіреді». Тапсырмалар дәл соны тексереді.
2. Парақ не үшін керек екенін шешіңіз. Бекіту, жұппен жұмыс, түсінгенін тексеру не үй жұмысы. Көлемі мен уақыты осыған байланысты.
3. Материал таңдаңыз. Мәтін, кесте, сызба немесе өмірлік жағдай — функционалдық сауаттылыққа арналған тапсырмалар осындай жағдайларға құрылады. Жауап беруге деректер жеткілікті болсын.
4. Тапсырмаларды деңгейге бөліңіз. Алдымен — білу мен түсіну, содан кейін — қолдану, соңында — талдау не бағалау тапсырмалары. Әр оқушыға бөлек парақ жасау міндетті емес. Академияның «бір тапсырма — үш жол» моделінде бір тапсырманы дербес, ішінара тірекпен (қадамдар, бөліп көрсетілген деректер) немесе кеңейтілген қолдаумен (үлгі, сөйлемнің басы) орындауға болады. Мақсат біреу.
5. Нұсқаулық жазыңыз. Қысқа әрі бір мағыналы: «Астын сыз…», «Жауабын кестеге жаз», «Бір сөйлеммен түсіндір».
6. Парақты безендіріңіз. Жауапқа орын жеткілікті, қаріп оқылады, артық сурет жоқ. Ерекше білім беру қажеттіліктері (ЕБҚ) бар оқушыларға ірі қаріп, көрнекі тірек және қадамға бөлінген тапсырма көмектеседі.
7. Кілт жасап, парақты тексеріңіз. Жауаптарды, қабылданатын нұсқаларды, критерийлерді, ал парақ бағаланса — балдарды жазыңыз. Тапсырмаларды өзіңіз орындап, уақытын өлшеңіз. Сабақтан кейін қателерді талдаңыз: нені қайталау керегін солар көрсетеді.

Академияның сол ұсынымы типтік қателерді де атайды: тапсырма мақсатқа сәйкес келмейді, контекст жоқ, шарты екіұшты, көмекші нұсқау тапсырманы оқушының орнына шешіп береді, критерий жоқ.

Жұмыс парағын нейрожелімен қалай жасауға болады

2026 жылғы наурызда Оқу-ағарту министрлігі Ы. Алтынсарин атындағы Ұлттық білім академиясының әдістемелік ұсынымы туралы хабарлады. Онда жасанды интеллект сабақ дайындауға және материалды бейімдеуге көмектесетін құрал ретінде қарастырылады, ал ол дайындаған кез келген материал мұғалімнің тексеруінен өтуі тиіс. Академия білім беру ұйымдарына арнап әзірлеген ЖИ пайдалану қағидалары оқу материалдарын жеке қажеттіліктерге бейімдеуді рұқсат етілген қолдану түріне жатқызады.

Нейрожеліге не беру керек (бұл — ұсыныстар):

1. Пәнді, сыныпты, тақырыпты және оқу мақсатын — ОМЖ-дағыдай, сөзбе-сөз.
2. Тапсырма санын, уақытты және деңгейді: «15 минутқа 5 тапсырма, жеңілден күрделіге».
3. Сыныптың ерекшеліктерін, аттарсыз: «көру қабілеті бұзылған оқушы бар, ірі қаріп керек».
4. Өз мәтініңізді не оқулық бетін, парақ соларға негізделсе.
5. Кілт пен критерийлерді — оқушы парағынан бөлек жасауды сұраңыз.

Генерациядан кейін нені тексеру керек:

• Жауаптар. Әр тапсырманы өзіңіз орындаңыз: нейрожелі есептеуде, даталар мен деректерде қателесуі мүмкін.
• Мақсатпен байланыс. Әр тапсырма көрші тақырыпты емес, мақсаттағы әрекетті тексереді.
• Күрделілік. Тапсырмалар сыныптың шамасына сай, тұжырымдары жасына лайық, екіұшты сөз жоқ.
• Уақыт. Сынып берілген минутта үлгереді.
• Тіл мен безендіру. Терминдер, емле, парақта жоқ суретке сілтемелер.

Академия қағидалары педагогті ЖИ генерациялаған контентті сыныпта көрсетпес бұрын ойдан шығарылған мәліметтер мен қателерге тексеруге міндеттейді және білім алушылардың жеке деректерін қоғамдық ЖИ сервистеріне жүктеуге тыйым салады. Оқушылардың аты-жөнін, ЖСН нөмірін, бағаларын және денсаулығы туралы мәліметтерді енгізбеңіз: адамды емес, қажеттілікті жазыңыз. Толығырақ — «Нейрожелімен ҚМЖ жасау» мақаласында.

ЖИ-мен жұмыс парағын қайда жасауға болады

Жұмыс парағын ЖИ-мен жалпы чат-ботта немесе арнайы генераторда жасауға болады. Чат-ботқа парақтың құрылымын, кілтін және безендіруін сұраныста сипаттау керек, ал мәтінді Word-қа өзіңіз көшіресіз. Генератор мұны өзі істейді.

Telly (бұрынғы iTeacher) жұмыс парақтары генераторында міндетті өрістер — тіл, сынып не жас, пән, тақырып, оқушы мақсаты және тапсырма саны, 3-тен 10-ға дейін. Қалауыңызша — қосымша нұсқаулықтар (мысалы, «үш деңгейлі тапсырмалар»), оқулық беттерінің 10-ға дейін фотосы және ЕБҚ түрі: көру не есту қабілетінің бұзылуы, тіл дамуының бұзылысы, психикалық дамудың тежелуі, аутизм спектрі бұзылысы, тірек-қимыл аппаратының бұзылысы, жеңіл ақыл-ой кемістігі. Парақ тілі — қазақ, орыс, ағылшын, неміс, сондай-ақ кириллицадағы өзбек не ұйғыр тілі. Мұғалімнің аты-жөні мен мектеп атауы модельге жіберілмейді — сайт оларды дайын параққа өзі қояды. Нәтижесінде — оқушыға арналған парақ: аты-жөні мен күніне арналған жолдары бар тақырыпша, нұсқаулық, әртүрлі тапсырмалар және жауап жазатын орын. Одан кейін мұғалімге — әр тапсырманың критерийлері (барлығы 10 балл) және жауаптар. Парақты Word файлымен жүктеуге немесе PDF түрінде сақтауға болады. Тіркелгеннен кейін сынақ кезеңі беріледі — 30 күн және үш жұмыс парағы, карта керек емес; одан әрі — жазылым.

Әріптестердің дайын парақтары — «Жұмыс парақтары» бөлімінде: пәндер мен сыныптар бойынша қазақ тіліндегі 2 800-ден астам парақ. Нұсқаулық пен бірінші тапсырма бәріне ашық, жауаптары бар толық парақ пен Word файлы — тегін тіркелгеннен кейін. Төленген тарифсіз айына 100 дайын материалға дейін жүктеуге болады.

Жиі қойылатын сұрақтар

Жұмыс парағын онлайн тегін жасауға бола ма? Қолмен — кез келген мәтіндік редакторда. Telly-де тіркелгеннен кейін сынақ кезеңі бар: 30 күн және үш жұмыс парағы, карта керек емес. Каталогтағы дайын парақтарды төленген тарифсіз айына 100-ге дейін жүктеуге болады — лимит барлық дайын материалға ортақ.

Мектеп жұмыс парақтарын бөлек құжат ретінде талап ете ала ма? № 130 бұйрықтың тізбесінде олар жоқ. Ал «Педагог мәртебесі туралы» Заң педагогтен білім беру саласындағы заңнамада көзделмеген есептілікті не ақпаратты талап етіп алдыруға жол бермейді: бұл 6-баптың 2-тармағының 2) тармақшасында жазылған.

Жұмыс парағына балл қоюға бола ма? Иә, егер парақ формативтік бағалаудың бөлігі болса. № 257-НҚ бұйрығымен өзгертілген Үлгілік қағидалар бойынша 5–11 (12) сыныптарда формативтік бағалау нәтижелері білім алушылардың орындаған жұмыстарында және/немесе журналда балл түрінде көрсетіледі, оларды басып шығару және қағаз түрінде сақтау талап етілмейді (6-тармақ). Бұл балдар тоқсандық оқу жетістіктерін бағалау кезінде ескеріледі (8-тармақ). Парақ БЖБ ретінде өткізілсе, БЖБ қағидалары қолданылады. Бағалаудағы өзгерістер туралы — бөлек мақалада.

Парақтың ЖИ көмегімен жасалғанын көрсету керек пе? № 130 бұйрық мұны талап етпейді. Академия қағидаларында таңбалау принципі бар: ЖИ көмегімен жасалған нәтиже белгіленеді. Мұндай қағидалар ұйым басшысы бекіткен сәттен бастап күшіне енеді — мектебіңізде қабылданғанын нақтылаңыз.