Қысқаша
- Мектеп мұғалімінің сабағын бақылау парағы — педагогтерді аттестаттау жөніндегі пилоттық жобаны өткізу тәртібіне 5-қосымшадағы нысан (№ 159-НҚ бұйрық). Онда 33 критерий бар, әрқайсысы 0-ден 3-ке дейінгі деңгеймен бағаланады, ең жоғары балл — 99.
- Бөлім төртеу: жоспарлау, оқыту, бағалау және рефлексия. Алдымен жоспарлау бағаланады — сабақ мақсаттары, оқыту әдістері мен ресурстар, бағалау тапсырмалары.
- Парақты бақылаушы толтырады: мектеп басшысы, оның орынбасары, әдіскер не педагог, ал кемінде бір бақылауды аттестаттау комиссиясының мүшесі жүргізеді. Соңында бақылаушы ұсыныстар жазады, сіз танысқаныңызды қолыңызбен растайсыз.
- Модератор мен сарапшыға төрт бақылау керек, зерттеушіге — үш онлайн және үш офлайн, шеберге — төрт онлайн және төрт офлайн. Парақтар «Ұстаз» платформасындағы цифрлық бейінге түседі, пилотта өтініш 2026 жылғы 15 желтоқсанға дейін қабылданады.
- Төменде — критерийлер, 5-сыныптағы математика сабағы бойынша үлгі және Word-тағы бос бланк.
Бұл қандай құжат
2026 жылдың күзінде ПББ-сыз аттестаттау бойынша пилоттық жоба жүріп жатыр — ҚР Оқу-ағарту министрінің м.а. 2026 жылғы 5 маусымдағы № 159-НҚ бұйрығымен бекітілген Тәртіп бойынша. Пилот тұтас қалай өтетіні «Педагогтерді аттестаттау 2026» мақаласында талданған.
Аттестаттауға қажет құжаттар тізбесінің тоғызыншы тармағы — «педагогикалық қызметті бақылау парақтары» (Тәртіпке 2-қосымша). Олар «Ұстаз» платформасында қалыптасады, ал комиссия мүшелері оларды басқа құжаттармен бірге 10 жұмыс күні ішінде қарайды (30-тармақ).
Парақтардың нысандары 5-қосымшада: мектептерге, колледждерге, қосымша білім беруге, балабақшаларға, арнайы педагогтерге және басқаларға бөлек. Мектеп мұғаліміне «Орта білім беру ұйымы педагогінің сабағын (оқу сабағын, іс-шарасын) бақылау парағы» керек. Атауы ұқсас, бірақ техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім беру ұйымдарына, яғни колледждерге арналған парақ та бар: оның айдары мен бірқатар критерийі басқа.
№ 83 Қағидалардағы парақпен шатастырмаңыз. Аттестаттау қағидаларында өз парағы бар — 14-қосымша, ол мектептерге, колледждерге, қосымша білім беруге және балалар үйлеріне ортақ. Бөлімдері сол, бірақ критерийі 34, ең жоғары балл — 102, ал «Адал азамат» құндылықтарының орнына жалпыадамзаттық және ұлттық құндылықтар бағаланады. Қағидалар бойынша жыл сайын әр түрлі күндері 5 түрлі сабаққа бақылау жүргізіледі, бір сабақты бірнеше бақылаушы бағаласа, балдарының арифметикалық орташасы шығарылады (12-қосымшаға ескертпе). Бұл парақ Қағидалар бойынша аттестаттауға керек, ал 5-қосымшадағы парақ — пилотқа қатысушыларға.
Кім толтырады және қанша бақылау керек
Талаптар комиссия толтыратын бағалау парағында берілген (Тәртіпке 6-қосымша, мектеп мұғаліміне арналған парақ):
| Санат | Бақылау саны | Мектеп әріптестерінен бөлек | Критерий балы (парақ жиынынан) |
|---|---|---|---|
| Модератор | 4 | кемінде біреуі — тиісті деңгейдегі аттестаттау комиссиясының мүшесінен, тәуелсіз сарапшыдан | 82-ден 70 |
| Сарапшы | 4 | сол сияқты, оған қоса аудан (қала) деңгейінде 1 сабақ | 87-ден 70 |
| Зерттеуші | 3 онлайн және 3 офлайн | кемінде біреуі — тиісті деңгейдегі аттестаттау комиссиясының мүшесінен, тәуелсіз сарапшыдан | 108-ден 80 |
| Шебер | 4 онлайн және 4 офлайн | зерттеушідегідей | 113-тен 80 |
Бұйрықтың орыс тіліндегі мәтінінде зерттеуші мен шебер үшін нақтыланған: офлайн сабақтарды комиссия мүшесі мен әдістемелік кабинеттің әдіскері, онлайн сабақтарды тәуелсіз сарапшылар бақылайды. Қалған бақылаулар — мектеп басшысынан, оның орынбасарынан, әдіскерден не педагогтен. Барлық парақ аттестаттау кезеңіне жатуы керек: ол біліктілік санаты соңғы берілген (расталған) күннен басталады (Тәртіптің 2-тармағы).
Оқыту сапасы — бағалау парағындағы ең салмақты критерий: 82–113 балдың 70 не 80-і. Бақылау парақтарының балдары осы 70 не 80 балға қалай ауысатынын Тәртіп көрсетпейді.
Бөлімдер мен критерийлер
| Бөлім | Не бағаланады | Критерий саны | Ең жоғары балл |
|---|---|---|---|
| 1. Жоспарлау | сабақ мақсаттары; оқыту әдістері мен ресурстар; бағалау әдістері мен құралдары (тапсырмалар) | 9 | 27 |
| 2. Оқыту (ұйымдастыру, өткізу) | функционалдық сауаттылықты ескеріп материал ұсыну; ЦБР; әдістер мен саралау; құрылым және уақыт; оқушылардың өзара әрекеттесуі; «Адал азамат» құндылықтары | 18 | 54 |
| 3. Бағалау (мониторинг) | бағалау әдістері, кері байланыс, өзін-өзі бағалау, оқушылар рефлексиясы | 4 | 12 |
| 4. Рефлексия | сабақты мақсаттарға қол жеткізу бойынша бағалау; практиканы дамыту әрекеттері | 2 | 6 |
| Барлығы | 33 | 99 |
Әр критерий «0», «1», «2», «3» бағандарының бірінде белгіленеді; әр деңгейдің нені білдіретінін нысан түсіндірмейді. Соңында «барлығы» және «жиыны (max 99)» жолдары мен «ұсыныстар» өрісі тұр.
Екі нәрсеге назар аударыңыз. 1.1-де регламент туралы жол бар: сабақ белгіленген уақытта өтеді, оқушылар пікір білдіріп, сұрақ қоя алады. Ал 2.6-дағы алғашқы жол — «сабақтың мазмұнында … құндылықтарының жекелеген элементтері көрініс тапқан» — деңгей бағандарынсыз берілген: оның астындағы төрт жол бағаланады, әйтпесе ең жоғары балл 99 болмас еді.
Сабақты бақылауға қалай дайындау керек
Бұл — Тәртіптің талабы емес, кеңестер. Парақ бойынша жоғарыдан төмен қарай жүреміз.
- Мақсаттар (1.1). Оқу мақсатын ОМЖ мен үлгілік оқу бағдарламасынан кодымен алыңыз. Сабақ мақсатын бүкіл сынып қол жеткізе алатын, тексерілетін нәтиже ретінде жазыңыз: парақта «нақты және барлық білім алушылар үшін қолжетімді» деген жол бар. Мұны жоспарда қалай жазу керегі — «130 бұйрық бойынша ҚМЖ қалай жазылады» мақаласында.
- Әдістер мен ресурстар (1.2). Әр мақсатқа өз тәсілі мен материалы керек, оқушылардың жасы мен қолдауды қажет ететіндер ескеріледі.
- Бағалау тапсырмалары (1.3). Олар дәл сабақ мақсаттарын тексереді. Өзін-өзі бағалауды тек соңында емес, әр кезеңде жоспарлаңыз: бұл 1.3-те де, 3.1-де де талап етіледі.
- Оқыту (2.1–2.6). Кестемен, мәтінмен не сызбамен жұмыс істеуге тапсырма; тақырыптың қайда керек болатыны туралы сұрақ; оқушылар қажеттілігіне сай ЦБР; әр деңгейлі тапсырмалар және қиналатындарға көмекші нұсқау; топтағы рөлдер; уақытты дұрыс бөлу; «Адал азамат» құндылықтарының элементі және тапсырманы адал орындау.
- Рефлексия (3.1 және 4-бөлім). Оқушылар рефлексиясы мақсаттармен байланысты болсын. Сабақтан кейін оқушылар мақсатқа жетті ме және сіз не өзгертесіз — соны айтуға дайын болыңыз.
- ҚМЖ — бақылаушыға. Жоспарды алдын ала беріңіз: парақ жоспарлаудан басталады, ал оны жоспардан жақсы көруге болады.
Мұндай сабақтың жоспарын Telly (бұрынғы iTeacher) құрастырады: ҚМЖ генераторы 130 бұйрықтың нысаны бойынша жұмыс істейді. Сабақ талдауы генераторы қатысқан сабақтың талдауын не өзіндік талдауды күшті жақтарымен, ұсыныстарымен және қорытындысымен жазады, ал қатысқан сабаққа бес балдық бағасы бар алты критерийлі парақ та жасайды. № 159-НҚ бұйрықтағы ресми парақты ол толтырмайды: 0–3 деңгейлерін бақылаушы қояды.
Сабаққа ҚМЖ және одан кейінгі талдау
ҚМЖ генераторы 130 бұйрықтың нысаны бойынша жоспар құрастырады — сынақ кезеңінде үш жоспар. Ұсыныстары бар сабақ талдауы не өзіндік талдау және аттестаттау құжаттары — «Кеңейтілген» тарифінде. Ресми парақтағы деңгейлерді бақылаушы қояды.
Кері байланысты қалай оқу керек
- Қорытынды мен «барлығы» жолынан бастаңыз: қанша критерий 2–3 деңгейде, қаншасы 0–1 деңгейде.
- Нөлдер мен бірлерді табыңыз. Бұл — өсу аймақтары; олардың нөмірлерін ұсыныстардан іздеңіз.
- Ұсыныстар — мәтін жазылатын жалғыз өріс. Пайдалы ұсыныс сабақтағы эпизодты және нені басқаша істеу керегін атайды: «екі оқушы есепті аяқтамады — талданған мысалы бар карточка беріңіз». Жазба жалпылама болса, мысалы «саралауды күшейту», бақылаушыдан қай эпизодқа сүйенгенін сұраңыз.
- «Таныстым» деген жердегі қол парақты көргеніңізді растайды. Деңгейлерге қалай дау айтуға болатынын Тәртіп сипаттамайды, сондықтан даулы жерді сабақтан кейін бірден талқылаған дұрыс.
- Келесі сабақты ұсыныстарға сай дайындаңыз. «Рефлексия» бөлімі практиканы дамыту бойынша нақты іс-әрекеттердің айқындалуын сұрайды — оларды іс жүзінде көрсетіңіз.
Толтырылған парақтың үлгісі
Үлгі 5-сыныптағы шартты математика сабағы бойынша толтырылған: тақырыбы «Бөлімдері бірдей жай бөлшектерді қосу және азайту», оқу мақсаты — 5.1.2.17 «бөлімдері бірдей бөлшектерді қосу және азайтуды орындау» (5–6-сыныптарға арналған үлгілік оқу бағдарламасы, 2-тоқсан). Қорытынды — 99 балдың 73-і:
| Бөлім | Балл | Неге |
|---|---|---|
| Жоспарлау | 27-ден 23 | мақсаттар тексерілетін, бірақ өзін-өзі бағалау тек соңында, тапсырмалар бәріне бірдей |
| Оқыту | 54-тен 39 | ережені оқушылар өздері шығарды, бірақ түсіндіру созылып кетті, әр деңгейлі тапсырма жоқ |
| Бағалау | 12-ден 7 | жұптардағы кері байланыс күшті, «смайликтермен» рефлексия мақсаттарға байланбаған |
| Рефлексия | 6-дан 4 | мұғалім нәтижені атады — 24 оқушының 20-сы есепті шығарды — және үш деңгейлі тапсырма жоспарлады |
Бақылаушының әр ұсынысы критерий нөмірлерінен басталады — мысалы, «Әр кезеңде өзін-өзі бағалау (1.3, 3.1)» — және нақты қадам ұсынады: бастапқы бекітуден кейін үш дескрипторы бар өзін-өзі тексеру парағы.
Word-тағы бланк
Мектеп мұғаліміне арналған бос парақ. Мәтіні Тәртіпке 5-қосымшадағыдай сөзбе-сөз берілген, нысанның біріктірілген ұяшықтары бланкіде қарапайым ұяшықтарға бөлінген.
Сабақты бақылау парағының бланкісі
Пилоттық жобаны өткізу тәртібінің 5-қосымшасындағы мектеп мұғаліміне арналған нысан (№ 159-НҚ бұйрық): 33 критерий, 0–3 деңгейлер, 99 балдан қорытынды. Тегін, тіркелусіз.
Толтырылған үлгі
Сол парақ 5-сыныптағы шартты математика сабағы бойынша: барлық критерийлер бойынша деңгейлер және бақылаушының ұсыныстары.
Колледжге арналған бланк
Техникалық және кәсіптік білім беру ұйымы педагогінің сабағын бақылау парағы — сол қосымшадан.
Жиі кездесетін қателер
Бұл да Тәртіптің талаптары емес, кеңестер:
- Сабақ мақсаты оқу мақсатымен бірдей. Бағдарламадағы код көшірілген, бірақ осы сабаққа тексерілетін нәтиже жоқ.
- Өзін-өзі бағалау тек соңында. Парақта ол барлық кезеңде күтіледі.
- Тапсырмалар бәріне бірдей. 2.3-критерий оқу нәтижелері төмен білім алушыларға қосымша нұсқаулар беруді тікелей атайды.
- Түсіндіру рефлексияның уақытын алып қойды. Бұл 2.4, 3.1 және 4.1-дегі бағаны бірден төмендетеді.
- Басқа парақ. № 83 Қағидалардағы парақ пен колледждерге арналған парақ — басқа нысандар.
Жиі қойылатын сұрақтар
Пилотта қанша бақылау керек? Модератор мен сарапшыға — төрт, зерттеушіге — үш онлайн және үш офлайн, шеберге — төрт онлайн және төрт офлайн (Тәртіпке 6-қосымша).
Сабақты кім бақылай алады? Мектеп басшысы, оның орынбасары, әдіскер не педагог. Кемінде бір бақылау — тиісті деңгейдегі аттестаттау комиссиясының мүшесінен, тәуелсіз сарапшыдан.
Параққа мектептің мөрі керек пе? Пилот Тәртібі мұны талап етпейді. № 83 Қағидалар бойынша парақ білім беру ұйымының мөрімен және басшының қолымен расталады, платформада аттестатталатын педагогтердің материалдарын қоспағанда.
Сабақ талдауы генераторы ресми парақты толтыра ма? Жоқ. Ол ұсыныстары бар талдау не өзіндік талдау жазады — бұл сабақтан кейінгі әңгімеге арналған жоба. 33 критерий бойынша деңгейлерді 5-қосымшадағы нысанда бақылаушы қояды.