Жаратылыстану пәнінен үлгілік оқу бағдарламасы, 6‑сынып

Оқу мақсаттары

6‑сыныптың оқу мақсаттары бағдарламаның бөлімдері мен бөлімшелері бойынша. Мақсат коды — оған апаратын сілтеме.

1-бөлім. Ғылым әлемі

1.1 Ғылымның рөлі

• 6.1.1.1 жаратылыстану ғылымдарының зерттеу нысандарын атау

1.2 Зерттеу сұрағы

• 6.1.2.1 тәуелді, тәуелсіз және бақыланатын айнымалыларды анықтау

1.3 Зерттеуді жоспарлау

• 6.1.3.1 жоспар бойынша зерттеу жұмысын жүргізу
• 6.1.3.2 қауіпсіз жұмыс жүргізудің жағдайларын анықтау

1.4 Деректерді жинау және жазу

• 6.1.4.1 Халықаралық бірліктер жүйесінің өлшем бірліктерін пайдалану

1.5 Деректерді талдау

• 6.1.5.1 алынған деректерді графикалық түрде көрсету

1.6 Қорытынды және талқылау

• 6.1.6.1 алынған қорытындыларды түрлі формада көрсету

2-бөлім. Ғалам. Жер. Адам

2.1 Макро-және микроәлем

• 6.2.1.1 макро- және микроәлем нысандарының параметрлерін атау

2.2 Жер туралы жалпы мағлұматтар

• 6.2.2.1 жер бетіндегі бақыланатын үдерістер мен құбылыстарды түсіндіру
• 6.2.2.2 жердің қасиеттерін түсіндіру

2.3 Жер қабықтары және олардың құрамдас бөліктері

• 6.2.3.1 жердің сыртқы қабықтарының өзара байланысын түсіндіру

2.4 Жердегі тіршілік

• 6.2.4.1 жердегі тіршіліктің пайда болуы туралы ғылыми болжамдарды салыстыру
• 6.2.4.2 адамның жердегі тіршілік етуінің қазіргі жағдайларын бағалау

2.5 Жер бетін бейнелеу тәсілдері

• 6.2.5.1 географиялық карталар мен шартты белгілерді жіктеу
• 6.2.5.2 шартты белгілерді пайдаланып, географиялық карталарды оқу
• 6.2.5.3 масштабты пайдаланып, арақашықтықты есептеу
• 6.2.5.4 географиялық координаттарды анықтау
• 6.2.5.5 сағаттық белдеулер картасын пайдаланып, уақытты анықтау

2.6 Материктер мен мұхиттар

• 6.2.6.1 жоспар бойынша материктер мен олардың физикалық-географиялық аймақтарының табиғат ерекшеліктерін анықтау
• 6.2.6.2 жоспар бойынша мұхиттар табиғатының ерекшеліктерін анықтау

2.7 Халық географиясы

• 6.2.7.1 халықтың қоныстану заңдылықтарын анықтау
• 6.2.7.2 халық тығыздығының көрсеткіштеріне баға беру
• 6.2.7.3 дүниежүзіндегі халық тығыздығының жоғары және төмен аймақтарын анықтап, себептерін түсіндіру

3-бөлім. Заттар және материалдар

3.1 Заттардың құрылысы мен қасиеттері

• 6.3.1.1 атомдар мен молекулаларды, жай және күрделі заттарды ажырату
• 6.3.1.2 атомның негізгі бөлшектерін және олардың орналасуын сипаттау
• 6.3.1.3 заттардың қасиеттерін (балқу және қайнау температураларын) сипаттау

3.2 Заттардың жіктелуі

• 6.3.2.1 заттарды органикалық және бейорганикалық заттарға жіктеу
• 6.3.2.2 тірі және өлі табиғаттағы қышқылдық, сілтілік және бейтарап орталарды ажырату және әмбебап индикатор көмегімен ортаны анықтау
• 6.3.2.3 бейтараптану үдерісін түсіндіру

3.3 Заттардың түзілуі және алынуы

• 6.3.3.1 табиғи және жасанды материалдардың артықшылықтары мен кемшіліктерін анықтау
• 6.3.3.2 тұрмыстық химия өнімдерін қолдану саласын және оларды қауіпсіз қолдану ережелерін түсіндіру
• 6.3.3.3 Қазақстандағы пайдалы қазбалардың кен орындарын және қолдану салаларын анықтау
• 6.3.3.4 Қазақстандағы пайдалы қазбаларды өндеудің ірі орталықтарын атау және көрсету
• 6.3.3.5 пайдалы қазбалардың өндірілуі мен өңделінуінің қоршаған ортаға әсерін түсіндіру

4-бөлім. Тірі және өлі табиғаттағы үдерістер

4.1 Өлі табиғаттағы үдерістер

• 6.4.1.1 өлі табиғаттағы болып жатқан үдерістерді модельдеу (тау түзілу, үгілу, заттардың табиғаттағы айналымы)
• 6.4.1.2 табиғаттағы заттардың химиялық айналымын түсіндіру

4.2 Тірі табиғаттағы үдерістер

• 6.4.2.1 жасуша компоненттерін анықтау
• 6.4.2.2 тірі ағзаларға тән үдерістерді түсіндіру
• 6.4.2.3 ағзалардың қоректену типтерін ажырату
• 6.4.2.4 толыққанды тамақтану рационын құру
• 6.4.2.5 азық-түлік өнімдердегі органикалық заттардың болуын тестілеу
• 6.4.2.6 ағзалардағы қоректік заттардың тасымалдануын модельдеу
• 6.4.2.7 тыныс алғанда және тыныс шығарғандағы ауа құрамындағы айырмашылықты зерттеу
• 6.4.2.8 ағзадағы бөлініп шығатын өнімдерді атау
• 6.4.2.9 тірі ағзалардағы тітіркендіргіштерге жауап беру реакциясын зерттеу

5-бөлім. Энергия және қозғалыс

5.1 Энергия түрлері мен көздері

• 6.5.1.1 энергия көздерін атау
• 6.5.1.2 энергияны шығарумен және оның жұтылуымен байланысты үдерістерді атау және мысалдар келтіру
• 6.5.1.3 электр энергиясының бірлігін атау
• 6.5.1.4 электр энергиясының құнын есептеу
• 6.5.1.5 энергияны алудың балама көздерін ұсыну

5.2 Қозғалыс

• 6.5.2.1 қозғалыстың салыстырмалылығына мысалдар келтіру және түсіндіру
• 6.5.2.2 қатты денелер, сұйықтар мен газдардың қысымдарын айыра білу
• 6.5.2.3 адам қаңқасының құрылысын сипаттау
• 6.5.2.4 бұлшық еттің құрылысын сипаттау
• 6.5.2.5 тірі ағзалар үшін қысымның мәніне мысалдар келтіру
• 6.5.2.6 атмосфералық қысымды өлшеу және оның мәнін түсіндіру

6-бөлім. Экология және тұрақты даму

6.1 Экожүйелер

• 6.6.1.1 экожүйе құрамдас бөліктерінің өзара байланысын графикалық түрде көрсету және түсіндіру
• 6.6.1.2 экожүйелердің ауысу себептерін түсіндіру
• 6.6.1.3 экологиялық пирамидада энергия мен заттардың ауысуын түсіндіру

6.2 Тірі ағзалардың сан алуандығы

• 6.6.2.1 өсімдіктер мен жануарлардың түрлерін анықтау үшін ағзалардың өзіндік ерекшеліктерін қолдану
• 6.6.2.2 жергілікті экожүйелердегі тірі ағзалардың алуан түрлілігін зерттеу

6.3 Табиғатты қорғау

• 6.6.3.1 өз аймағындағы кейбір экологиялық мәселелердің себептерін талдау
• 6.6.3.2 экологиялық мәселелерді шешу жолдарын ұсыну

7-бөлім. Әлемді өзгертетін жаңалықтар

7.1 Әлемді өзгертетін жаңалықтар

• 6.7.1.1 әлемді өзгерткен жаңалықтардың маңызын талқылау
• 6.7.1.2 қазақстандық ғалымдардың жаратылыстану ғылымдарын дамытуда қосқан үлестерін талқылау
• 6.7.1.3 ғылыми зерттеулер бағыттарының болашақтағы дамуына болжам жасау

Ұзақ мерзімді жоспар

Тоқсандар бойынша бөлімдер мен тақырыптар, оқу мақсаттарының кодтарымен. Код жоғарыдағы мақсат мәтініне апарады.

1-тоқсан

6.1 Ғылым әлемі

6.1 Адам. Жер. Ғалам

2-тоқсан

6.2 Заттар және материалдар

3-тоқсан

6.3 Тірі және өлі табиғаттағы үдерістер

6.3 Энергия және қозғалыс

4-тоқсан

6.4 Экология және тұрақты даму

6.4 Әлемді өзгертетін жаңалықтар