Оқу бағдарламалары

Математика пәнінен үлгілік оқу бағдарламасы, 3‑сынып

Кодтары бар оқу мақсаттары және тоқсандар бойынша ұзақ мерзімді жоспар — № 399 бұйрықтың қолданыстағы редакциясынан. Әр мақсаттың өз сілтемесі бар: кодты әріптесіңізге жіберуге болады.

ҚМЖ құру КТЖ құру

Дереккөз

ҚР Оқу-ағарту министрінің 2022 жылғы 16 қыркүйектегі № 399 бұйрығы, 26‑қосымша; 01.09.2025 бастап қолданыстағы редакция; «Әділетпен» 14.10.2026 салыстырылды.

Бастауыш білім беру деңгейінің 1-4‑сыныптарына арналған "Математика" оқу пәні бойынша үлгілік оқу бағдарламасы

Орыс тіліндегі мәтін Қазақ тіліндегі мәтін

Ы. Алтынсарин атындағы Ұлттық білім академиясының 2026–⁠2027 оқу жылына арналған әдістемелік нұсқау хатына сәйкес, осы оқу жылында жаңа және жетілдірілген үлгілік оқу бағдарламалары қолданылады, ал № 399 бұйрыққа өзгерістер жобасы 2026 жылғы қыркүйекте «Ашық НҚА» порталында қоғамдық талқылаудан өтті. Өзгерістер тіркеліп, «Әділетте» жарияланғанға дейін мұнда тіркелген қолданыстағы редакция берілген.

Оқу жүктемесі: аптасына 5 сағат, жылына 170 сағат

Оқу мақсаттары

3‑сыныптың оқу мақсаттары бағдарламаның бөлімдері мен бөлімшелері бойынша. Мақсат коды — оған апаратын сілтеме.

1-бөлім. Сандар мен шамалар

1.1 Натурал сандар және 0 саны. Бөлшектер

3.1.1.1 1000-ға дейінгі сандардың құрылу жолын түсіну, 1000 көлеміндегі сандарды тура және кері санау, натурал сандар қатарындағы орнын анықтау
3.1.1.2 үштаңбалы сандарды оқу, жазу және салыстыру
3.1.1.3 үштаңбалы сандардың разрядтық және кластық құрамын және разрядтық бірліктердің жалпы санын анықтау, разрядтық қосылғыштарға жіктеу
3.1.1.4 санаудың ірі бірлігі мыңдықты құрастыру, 1 000 000-ға дейін мыңдықтармен санау, жазу, салыстыру
3.1.1.5 үлесті құру жолын көрсетіп беру, оларды оқу, жазу және салыстыру
3.1.1.6 жай бөлшектерді оқу, жазу, бөлімдері бірдей жай бөлшектерді көрнекілік қолдану арқылы салыстыру

1.2 Сандар мен амалдар орындау

3.1.2.1 бөлшек дегеніміз бір бүтіннің бір не бірнеше бөліктері және екі натурал санның қатынасы екенін түсіну/санның квадратын бірдей екі көбейткіштің, ал санның кубы бірдей үш көбейткіштің көбейтіндісі ретінде түсіну
3.1.2.2 көбейту және бөлуді орындауда 0 мен1 сандарының қасиеттерін қолдану, санды 0 санына бөлуге болмайтынын білу
3.1.2.3 тиімді есептеу үшін көбейтудің ауыстырымдылық/ үлестірімділік, терімділік қасиеттерін қолдану
3.1.2.4 6, 7, 8, 9 сандарына көбейту мен бөлу кестесін құру, білу және қолдану
3.1.2.5 үштаңбалы сандарды/ мыңдықтарды санның ондық құрамы негізінде ауызша қосу және азайтуды орындау
3.1.2.6 біртаңбалы санға қалдықпен бөлуді орындау
3.1.2.7 кестеден тыс: 17•5, 96:6, 75:15, 84:4 жағдайларында ауызша көбейту мен бөлуді орындау
3.1.2.8 үштаңбалы сандарды жазбаша қосу және азайту алгоритмдерін қолдану
3.1.2.9 100 көлеміндегі сандарды ауызша көбейту мен бөлуді орындауда қосындыны және көбейтіндіні біртаңбалы санға бөлу, қосындыны санға көбейту ережесін қолдану
3.1.2.10 23·2, 123·2, 46:2, 246:2 жағдайларында: екітаңбалы/ үштаңбалы сандарды біртаңбалы санға көбейту мен бөлу алгоритмдерін қолдану
3.1.2.11 28·3, 269·2, 84:3, 538:2 жағдайларында: екі/үштаңбалы сандарды біртаңбалы санға көбейту мен бөлу алгоритмдерін қолдану
3.1.2.12 нөлдермен аяқталатын үштаңбалы санды біртаңбалы санға жазбаша көбейту және бөлу тәсілін қолдану
3.1.2.13 бөліндінің бір разрядында нөл болатын кезде үштаңбалы санды біртаңбалы санға бөлу алгоритмін және кері амал алгоритмін қолдану
3.1.2.14 санның/шаманың бөлігін табу және бөлігі бойынша санды/шаманы табу: 100 көлеміндегі сандар мен жүздіктердің жартысын, төрттен бір, оннан бір бөлігін табу

1.3 Шамалар және өлшем бірліктері

3.1.3.1 ауданы болатын нысандарды атау және ауданды өлшеуге арналған өлшемдер мен құралдарды таңдап алу, палеткамен өлшеу
3.1.3.2 ұзындық (мм, км)/масса (г, т) /аудан (см2, дм2, м2)/уақыт (сек) өлшем бірліктерін қолданып өлшеу
3.1.3.3 ұзындық (мм, см, дм, м, км)/масса (г, кг, ц, т)/ көлем (сыйымдылық) (л)/аудан (см2, дм2, м2)/уақыт: (сек, мин, сағ, тәул, ай, жыл, ғасыр) өлшем бірліктерін салыстыру және шамалар мәндерімен қосу/азайту/ көбейту/бөлу амалын орындау
3.1.3.4 ұзындық (мм, см, дм, м, км)/ масса (г, кг, ц, т)/аудан (см2, дм2, м2)/уақыт (сек, мин, сағ, тәул, ай, жыл, ғасыр) бірліктерін олардың арақатысына сүйеніп түрлендіру
3.1.3.5 әртүрлі сағатпен уақытты анықтау: сағат, минут, секунд
3.1.3.6 1000 тг, 2000 тг, 5000 тг купюраларды ажырату және түрліше төлем жасау

2-бөлім. Алгебра элементтері

2.1 Санды және әріпті өрнектер

3.2.1.1 бір/екі әрпі бар әріпті өрнектерді ажырату, құрастыру, жазу және оқу
3.2.1.2 әріптердің берілген мәндерінде екі әрпі бар әріпті өрнектің мәнін табу
3.2.1.3 көбейтудің үлестірімділік және терімділік қасиеттерін әріпті теңдік түрінде: (ab)c=a(bc), a(b+c)=ab+ac, a(b-c)=ab-ac көрсету және қолдану
3.2.1.4 санды 0-ге көбейту, 0-ге бөлуге болмайтын жағдайларды әріпті теңдік түрінде: a·0 =0, a 0 көрсету
3.2.1.5 үш амалдан артық санды өрнектерді салыстыру
3.2.1.6 төрт амалды жақшалы және жақшасыз өрнектерде арифметикалық амалдардың орындалу тәртібін анықтау, олардың мәнін табу
3.2.1.7 формулаларды шамалардың арасындағы өзара қатынасты орнатушы теңдік ретінде түсіну

2.2 Теңдіктер мен теңсіздіктер. Теңдеулер

3.2.2.1 қарапайым теңсіздіктердің шешімдер жиынын табу
3.2.2.2 көбейту мен бөлуге берілген қарапайым теңдеулерді, құрылымы күрделі х·(25:5)=60, (24·3):х=6, х:(17·2)=2, k+124:4=465 түріндегі теңдеулерді шешу

3-бөлім. Геометрия элементтері

3.1 Геометриялық фигуралар және олардың классификациясы

3.3.1.1 шеңбер, дөңгелек және олардың элементтерін (центр, радиус, диаметр) бір бірінен ажырату және атау/симметриялы және симметриялы емес жазық фигураларды айыра білу және оларды қоршаған ортадағы заттармен сәйкестендіру
3.3.1.2 геометриялық фигуралардың классификациясы
3.3.1.3 тіктөртбұрыш S=a·b, шаршы S=a2, тікбұрышты үшбұрыш S=(a.b):2, ауданы формуласын шығарып алу және қолдану
3.3.1.4 суретте кескінделген құрастырылған фигуралардың, қоршаған ортадағы жазық фигуралардың периметрін анықтау
3.3.1.5 берілген ауданы бойынша жазық фигуралар салу, олардың пішіндері өзгеруіне қарай ауданының қалай өзгеретінін түсіндіру

3.2 Геометриялық фигураларды кескіндеу және салу

3.3.2.1 нүктелі қағазда параллель және қиылысатын түзулерді/ қиылысатын геометриялық жазық фигураларды сызу, олардың қиылысу және бірігу аймағын табу
3.3.2.2 (берілген қабырғалары бойынша) тіктөртбұрыш пен шаршы, циркульдің көмегімен шеңбер сызу
3.3.2.3 кеңістік геометриялық фигуралардың (тікбұрышты параллепипед, куб) жазбасын дайындау және олардың моделін құрастыру
3.3.2.4 солға және оңға бұрғанда, үстінен және жанынан қарағанда кеңістік фигуралардың қалпындағы өзгерістерді түсіндіру

3.3 Нүктелер кординаттары және қозғалыс бағыты

3.3.3.1 жазық фигурада белгіленген нүктелердің орнын бір-біріне қатысты анықтау

4-бөлім. Жиындар. Логика элементтері

4.1 Жиындар және олармен орындалатын амалдар

3.4.1.1 екі жиынның бірігуі мен қиылысуын Эйлер-Венн диаграммасының көмегімен көрнекі түрде кескіндеу
3.4.1.2 сандардың жиындарын, олардың бірігуі мен қиылысуын элементтердің берілген немесе оқушылардың өздері анықтаған қасиеттері бойынша құру
3.4.1.3 сандар жиынының ішкі жиындарын элементтердің берілген немесе оқушылардың өздері анықтаған қасиеттері бойынша құру

4.2 Пікірлер

3.4.2.1 ақиқат немесе жалған пікірлер құру
3.4.2.2 кестелер және графтар құру әдісімен логикалық пайымдауға берілген есептерді шығару

4.3 Тізбектер

3.4.3.1 1000-ға дейінгі сандар/ мыңдықтармен миллионға дейінгі сандар тізбектерінің заңдылығын анықтау
3.4.3.2 өзі таңдаған заңдылық бойынша тізбектер құрастыру, тізбектегі заңдылықтың бұзылуын табу

4.4 Нысандардың комбинациялары

3.4.4.1 "мүмкіндік ағашы" туралы түсінігі болу, күнделікті өмірде кездесетін түрлі жағдаяттар мен есеп шығаруда қолдану

5-бөлім. Математикалық модельдеу

5.1 Есептер және математикалық модель

3.5.1.1 екі-үш амалмен орындалатын есепті кесте, сызықтық/бағандық диаграмма, сызба, қысқаша жазба түрінде модельдеу
3.5.1.2 есептерді шығаруда бір заттың массасы, саны, жалпы масса/ бір затқа жіберілген шығын, заттардың саны, жалпы шығын/ұзындығы, ені, ауданы ұғымдарының өзара тәуелділігін пайдалану
3.5.1.3 санның және шаманың үлесін табуға берілген есептерді талдау және шығару, кері есеп құрастыру және шығару
3.5.1.4 шамалар арасындағы тәуелділікке/ пропорционал бөлуге берілген есептерді талдау және шығару
3.5.1.5 жанама сұрақтары болатын есептерді ("бірнеше бірлік артық/кем", "бірнеше есе артық/ кем" қатынастарымен байланысты), тіктөртбұрыштың (шаршының) қабырғалары мен ауданын табуға, еселік салыстыруға берілген есептерді талдау және шығару
3.5.1.6 есептеу кезінде жауабын алдын ала болжау, нәтижесін құрама есептің шартына сәйкес түсіндіру
3.5.1.7 үш амалмен шығарылатын есептерді (шамалар арасындағы тәуелділікке құрылған жай есептердің түрлі комбинациялары) модельдеу және шығару
3.5.1.8 айнымалысы бар өрнектер мен теңдеулер түрінде барлық арифметикалық амалдарға берілген қарапайым есептерді шешуді, қосу мен азайтуға берілген құрама есептерді сандық өрнектер түрінде моделдеу

5.2 Математикалық тіл

3.5.2.1 көптаңбалы сандардың графикалық моделін құру, кластар мен разрядтар кестесін қолдану
3.5.2.2 екі жиынның қиылысуы , екі жиынның бірігуі , бос жиын таңбаларын қолдану
3.5.2.3 бұрыштарды, көпбұрыштарды латын алфавитінің бас әріптерімен таңбалау, оларды таңбалануы бойынша оқу
3.5.2.4 қосу мен азайту, көбейту және бөлу амалдары компоненттерінің атауларын жақшалы өрнектерді оқу мен жазуда қолдану
3.5.2.5 деректерді жинақтау, жүйелеу және диаграммалар мен пиктограммалар қолданып салыстыру

Ұзақ мерзімді жоспар

Тоқсандар бойынша бөлімдер мен тақырыптар, оқу мақсаттарының кодтарымен. Код жоғарыдағы мақсат мәтініне апарады.

1-тоқсан

1А 1000 көлеміндегі сандар. Қосу және азайту

Тақырып	Оқу мақсаттары
1.1 Натурал сандар және 0 саны. Бөлшектер	3.1.1.1, 3.1.1.2, 3.1.1.3, 3.1.1.4
5.2 Математикалық тіл	3.5.2.1, 3.5.2.4
1.2 Сандармен амалдар орындау	3.1.2.5, 3.1.2.8
2.1 Санды және әріпті өрнектер	3.2.1.1, 3.2.1.2
2.2 Теңдік және теңсіздік. Теңдеу	3.2.2.1
4.3 Тізбектер	3.4.3.1, 3.4.3.2

1В Көбейту және бөлу

Тақырып	Оқу мақсаттары
1.2 Сандармен амалдар орындау	3.1.2.2, 3.1.2.3
1.3 Шамалар және өлшем бірліктер	3.1.3.1, 3.1.3.3
2.1 Санды және әріпті өрнектер	3.2.1.4
4.1 Жиындар және олармен орындалатын амалдар	3.4.1.1, 3.4.1.2, 3.5.2.2
4.4 Нысандардың комбинациялары	3.4.4.1
5.1 Есептер және математикалық модель	3.5.1.1, 3.5.1.4
5.1 Математикалық тіл	3.5.2.4

1С Кестелік көбейту және бөлу

Тақырып	Оқу мақсаттары
1.2 Сандармен амалдар орындау	3.1.2.4
2.1 Санды және әріпті өрнектер	3.2.1.1, 3.2.1.6, 3.2.1.7
5.1 Есептер және математикалық модель	3.5.1.2, 3.5.1.5

2-тоқсан

2А Үлес

Тақырып	Оқу мақсаттары
1.1 Натурал сандар және 0 саны. Бөлшектер	3.1.1.5, 3.1.1.6
1.2 Сандармен амалдар орындау	3.1.2.1, 3.1.2.14
5.1 Есептер және математикалық модель	3.5.1.3, 3.5.1.4

2В Аудан. Шамалар

Тақырып	Оқу мақсаттары
3.1 Геометриялық фигуралар және олардың классификациясы	3.3.1.1, 3.3.1.2, 3.3.1.3, 3.3.1.4, 3.3.1.5
3.2 Геометриялық фигураларды кескіндеу және салу	3.3.2.1, 3.3.2.2
3.3 Нүктелер координаттары және қозғалыс бағыты	3.3.3.1
1.3 Шамалар және өлшем бірліктер	3.1.3.1, 3.1.3.2, 3.1.3.3, 3.1.3.4
5.1 Есептер және математикалық модель	3.5.1.2, 3.5.1.4, 3.5.1.5
5.2 Математикалық тіл	3.5.2.3

2С Ауызша көбейту және бөлу

Тақырып	Оқу мақсаттары
1.2 Сандармен амалдар орындау	3.1.2.5, 3.1.2.8, 3.1.2.9, 3.1.2.12

3-тоқсан

3А Кестеден тыс көбейту және бөлу

Тақырып	Оқу мақсаттары
1.2 Сандармен амалдар орындау	3.1.2.3, 3.1.2.6, 3.1.2.7, 3.1.2.9
2.2 Теңдік және теңсіздік. Теңдеу	3.2.2.2
2.1 Санды және әріпті өрнектер	3.2.1.3, 3.2.1.5

3В Кеңістік фигуралар

Тақырып	Оқу мақсаттары
3.2 Геометриялық фигураларды кескіндеу және салу	3.3.2.3, 3.3.2.4

3С Жазбаша көбейту және бөлу

Тақырып	Оқу мақсаттары
1.2 Сандармен амалдар орындау	3.1.2.10, 3.1.2.11

4-тоқсан

4А Жазбаша көбейту және бөлу

Тақырып	Оқу мақсаттары
1.2 Сандармен амалдар орындау	3.1.2.13
2.1 Санды және әріпті өрнектер	3.2.1.5

4В Есепті шешу жолдары

Тақырып	Оқу мақсаттары
1.3 Шамалар және өлшем бірліктер	3.1.3.6
4.1 Жиындар және олармен орындалатын амалдар	3.4.1.3
4.2 Пікірлер	3.4.2.1, 3.4.2.2
4.4 Нысандардың комбинациялары	3.4.4.1
5.1 Есептер және математикалық модель	3.5.1.1, 3.5.1.2, 3.5.1.5, 3.5.1.6, 3.5.1.7, 3.5.1.8
5.2 Математикалық тіл	3.5.2.5

4С Уақыт

Тақырып	Оқу мақсаттары
1.3 Шамалар және өлшем бірліктер	3.1.3.2, 3.1.3.3, 3.1.3.4, 3.1.3.5

Басқа сыныптар

Осы бағдарламаның мақсаттары бойынша ҚМЖ құрыңыз

Telly генераторы 130 бұйрық бойынша қысқа мерзімді жоспар жазады: тақырып пен оқу мақсатын көрсетіңіз — ол сабақ кезеңдерін, тапсырмалар мен дескрипторларды іріктейді.

ҚМЖ құру КТЖ құру