Биология пәнінен үлгілік оқу бағдарламасы, 7‑сынып

Оқу мақсаттары

7‑сыныптың оқу мақсаттары бағдарламаның бөлімдері мен бөлімшелері бойынша. Мақсат коды — оған апаратын сілтеме.

1-бөлім. Тірі организмдердің көп түрлілігі, құрылымы мен қызметтері

1.1 Тірі ағзалар дың көптүрлілігі

• 7.1.1.1 жүйелеудің маңызын түсіндіру
• 7.1.1.2 жүйеленуде тірі ағзалардың орынын анықтау
• 7.1.1.3 омыртқасыз және омыртқалы жануарлардың құрылысының айырмашылық белгілерін сипаттау
• 7.1.1.4 жекелеген ағзаларға қарапайым дихотомиялық кілттерді қолдану

1.2 Қоректену

• 7.1.2.1 жапырақтың ішкі құрылысын сипаттау және құрылысы мен оның қызметі арасындағы өзара байланысты түсіндіру
• 7.1.2.2 фотосинтез үдерісі үшін қажетті жағдайларды зерттеу

1.3 Заттардың тасымалдануы

• 7.1.3.1 тірі ағзалардағы қоректік заттардың тасымалының маңызын түсіндіру
• 7.1.3.2 өсімдіктерде заттардың тасымалына қатысатын мүшелерді танып білу
• 7.1.3.3 сабақ пен тамырдың ішкі құрылысын зерттеу
• 7.1.3.4 сабақ және тамырдың құрылысы мен қызметтерінің өзара байланысын сипаттау
• 7.1.3.5 ксилема мен флоэма элементтерінің құрылысын салыстыру
• 7.1.3.6 жануарларда заттар тасымалына қатысатын мүшелерді танып білу

1.4 Тыныс алу

• 7.1.4.1 тірі ағзалар үшін тыныс алудың маңызын сипаттау
• 7.1.4.2 анаэробты және аэробты тыныс алу типтерін ажырату
• 7.1.4.3 өсімдіктердің тыныс алу үдерісін зерттеу
• 7.1.4.4 омыртқасыз және омыртқалы жануарлардың тыныс алу мүшелерін салыстыру
• 7.1.4.5 адамның тыныс алу мүшелері құрылысының ерекшеліктерін танып білу
• 7.1.4.6 тыныс алу мүшелерінің ауыруларының себептері мен олардың алдын алу жолдарын түсіндіру

1.5 Бөліп шығару

• 7.1.5.1 ағзалардың тіршілік әрекетіндегі бөліп шығарудың маңызын сипаттау
• 7.1.5.2 өсімдіктердегі бөліп шығару ерекшеліктерін зерттеу
• 7.1.5.3 омыртқасыз және омыртқалы жануарлардың бөліп шығару жүйелерінің құрылысын салыстыру

1.6 Қозғалыс

• 7.1.6.1 өсімдіктердің қозғалу себептерін түсіндіріп, қозғалыстың маңызын сипаттау (тропизмдер, таксистер)
• 7.1.6.2 жарықтың өсімдіктердің өсуі мен дамуына әсерін түсіндіру
• 7.1.6.3 өсімдіктердегі фотопериодизм ролін сипаттау
• 7.1.6.4 омыртқалы және омыртқасыз жануарлардың қозғалыс мүшелерін салыстыру

1.7 Координация және реттелу

• 7.1.7.1 жануарлардың жүйке жүйесінің типтерін салыстыру
• 7.1.7.2 жүйке жүйесінің қызметі мен құрылымдық компонентерін атау
• 7.1.7.3 жүйке жасушасының құрылымдық бөліктерін анықтау
• 7.1.7.4 орталық жүйке жүйесі бөлімдерінің құрылысы мен қызметін салыстыру
• 7.1.7.5 рефлекстік доғаны зерттеу
• 7.1.7.6 мінез-құлықтың рефлекторлық табиғатын түсіндіру
• 7.1.7.7 вегетативті жүйке жүйесінің қызметін сипаттау
• 7.1.7.8 ағзаның тіршілік әрекетін қалпына келтіру және тынығуы үшін ұйқының маңызын түсіндіру
• 7.1.7.9 жақсы психикалық денсаулықты сақтаудың принциптерін түсіндіру
• 7.1.7.10 жүйке жүйесінің қызметіне алкоголь, шылым және есірткілік заттардың әсерін түсіндіру

2-бөлім. Көбею, тұқым қуалаушылық, өзгергіштік, эволюциялық даму

2.1 Көбею

• 7.2.1.1 өсімдіктердің жыныссыз және жынысты көбеюін сипаттау
• 7.2.1.2 өсімдіктердің өсімді көбею тәсілдерін салыстыру
• 7.2.1.3 айқас тозаңдану мен өздігінен тозаңданудың салыстырмалы артықшылықтарын сипаттау
• 7.2.1.4 гүлді өсімдіктердегі қосарлы ұрықтанудың маңызын сипаттау

2.2 Жасушалық айналым

• 7.2.2.1 әртүрлі ағзалар түрлеріндегі хромосомалардың санын салыстыру
• 7.2.2.2 сомалық және жыныс жасушаларындағы хромосомалар сандарын атау

2.3 Өсу және даму

• 7.2.3.1 ағзадардың өсу мен даму үдерістерін сипаттау
• 7.2.3.2 өсімдіктердің ұзарып және жуандап өсу үдерісін зерттеу
• 7.2.3.3 өсімдіктер мен жануарлардың онтогенез кезеңдерін ажырату
• 7.2.3.4 жануарлардың онтогенезіндегі тура және түрленіп даму типтерін салыстыру

2.4 Тұқым қуалаушылық пен өзгергіштік заңдылық-тары

• 7.2.4.1 адам ағзасындағы тұқым қуалайтын және тұқым қуаламайтын белгілерді зерттеу
• 7.2.4.2 үздік және үздіксіз өзгергіштікті атау
• 7.2.4.3 белгілерді анықтаудағы гендердің рөлін түсіндіру
• 7.2.4.4 хромосомадағы генетикалық ақпарат ДНК-ның маңызын түсіндіру

3-бөлім. Ағза мен қоршаған орта

3.1 Биосфера, экожүйе, популяция

• 7.3.1.1 жергілікті жер экожүйесі қоршаған орта факторларының тірі ағзаларының тіршілік әрекеті мен таралуына әсерін зерттеу
• 7.3.1.2 табиғи қоректік тізбектерді салыстыру
• 7.3.1.3 қоректік тізбекті және қоректік торларды құру
• 7.3.1.4 экологиялық сукцессия үдерісін сипаттау

3.2 Адам қызметінің қоршаған ортаға әсері

• 7.3.2.1 адам мен экожүйе арасындағы қарым-қатынастарды сипаттау
• 7.3.2.2 экожүйеге жағымсыз әсер ететін адам тіршілігінің шаруашылық салаларынан мысалдар келтіру
• 7.3.2.3 Қазақстан Республикасының ерекше қорғалатын табиғи аумақтардың өсімдіктері мен жануарларын сипаттау
• 7.3.2.4 Қазақстан Республикасының Қызыл кітабына енгізілген жергілікті өңірдің жануарлары мен өсімдіктеріне мысал келтіру

4-бөлім. Қолданбалы кіріктірілген ғылымдар

4.1 Молекулалық биология мен биохимия

• 7.4.1.1 судың қасиеті мен тірі ағзалар тіршілігі үшін маңызын сипаттау
• 7.4.1.2 тірі ағзалар тіршілік әрекеті үшін микро-және макроэлементтердің ролін сипаттау
• 7.4.1.3 азық-түліктер құрамындағы нәруыз, май, көмірсулардың бар болуын дәлелдеу
• 7.4.1.4 өсімдіктер үшін минералдық тыңайтқыштар құрамындағы азот, калий және фосфордың маңызын оқып білу

4.2 Жасушалық биология

• 7.4.2.1 жасуша, ұлпа, мүше, мүшелер жүйесі ұғымын түсіндіру
• 7.4.2.2 жануарлар және өсімдіктер жасушаларын ажырату

4.3 Микробиология және биотехнология

• 7.4.3.1 бактериялар формаларының әртүрлілігін сипаттау
• 7.4.3.2 ірімшік және йогурт өндірісін зерттеу
• 7.4.3.3 антибиотиктер, антисептиктер мен залалсыздандыру өнімдерінің қолданылуын сипаттау
• 7.4.3.4 вирустардың тіршіліктің жасушасыз формасы екендігін түсіндіру

Ұзақ мерзімді жоспар

Тоқсандар бойынша бөлімдер мен тақырыптар, оқу мақсаттарының кодтарымен. Код жоғарыдағы мақсат мәтініне апарады.

1-тоқсан

Экожүйелер

Тірі ағзаларды жүйелеу

Жасушалық биология Су және органикалық заттар

2-тоқсан

Заттардың тасымалдануы

Тірі ағзалардың қоректенуі

Тыныс алу

3-тоқсан

Бөліп шығару

Қозғалыс

Координация және реттелу

4-тоқсан

Тұқымқуалау мен өзгергіштік

Көбею. Өсу және даму

Микробиология және биотехнология