Мазмұнға өту
БЖБ мен ТЖБ спецификациялары

Қазақ әдебиеті, 9‑сынып: БЖБ мен ТЖБ спецификациясы, 2026–⁠2027 (қазақ тілінде оқытатын мектептерге)

Тоқсандар бойынша: әр БЖБ қандай бөлімдер мен мақсаттарды тексереді, ұсынылатын ең жоғары балл және тапсырма түрлері, ТЖБ-ға арналған барлық мақсаттар.

Бағалау қағидалары не дейді

  • БЖБ — 7 балдан 20 балға дейін, жұмыстың нысаны мен уақытын мұғалім өзі айқындайды (9‑тармақ).
  • Тоқсанда БЖБ үш реттен артық өткізілмейді; төрт және одан көп бөлім болса, тақырыптар мен мақсаттар саны ескеріліп, бөлімдер біріктіріледі (12‑тармақ).
  • Аптасына 1 сағат болса, тоқсанда БЖБ екі реттен артық өткізілмейді, бөлімдер біріктіріледі; баға жартыжылдыққа формативтік бағалау мен БЖБ бойынша қойылады (11, 28‑тармақтар).
  • ТЖБ тоқсанның соңғы оқу күнінде өткізілмейді, бір пән бойынша БЖБ мен ТЖБ бір күнде өткізілмейді (13‑тармақ).
  • ТЖБ тапсырмалары, олардың көлемі мен уақыты әдістемелік бірлестікте талқыланады (21‑тармақ).
  • Тоқсандық баға — формативтік бағалаудың 25 %, БЖБ-ның 25 % және ТЖБ-ның 50 % (28‑тармақ).

Үлгілік қағидалар, № 125 бұйрық, 16.09.2026 жылғы № 257‑НҚ бұйрықтың редакциясында.

Мұндағы біздің ұсынысымыз

  • Қандай бөлімдерді біріктіру керегі. Тоқсанда бөлім қағидалар рұқсат еткеннен көп болса, көрші бөлімдер жұмыстардағы мақсаттар саны шамамен тең болатындай біріктірілді.
  • БЖБ-да қандай мақсаттарды тексеру керегі. «Тексеруге ұсынамыз» белгісі 2–⁠4 мақсатта тұр: алдымен әр тақырыптан қолдану мен жоғары деңгей дағдыларына арналған мақсаттар, олар жетпесе — білу және түсіну мақсаттары. Бөлімнің қалған мақсаттары формативті бағаланады.
  • БЖБ-ның ұсынылатын ең жоғары балы — 7–⁠12 балл: тексерілетін 2–⁠4 мақсат, әрқайсысына 3 балл, қағидалардағы 7–⁠20 аралығында.
  • Ойлау дағдыларының деңгейі — мақсаттың етістігі бойынша: «білу», «түсіну», «атау» — білу және түсіну; «шешу», «қолдану», «есептеу» — қолдану; «талдау», «бағалау», «негіздеу» — жоғары деңгей дағдылары.
  • Тапсырма түрі — деңгейге қарай. Мақсаттарды, тапсырмалар мен балдарды түпкілікті мұғалім таңдайды.

1-тоқсан

Тоқсанда 1 бөлім — әр бөлімге бір БЖБ.

БЖБ 1. Атадан қалған асыл сөз

Ұсынылатын ең жоғары балл: 7–12 (ұсыныс: 2–4 мақсат, әрқайсысына 3 балл; қағидалар тек 7–20 аралығын белгілейді)

Бөлімнің оқу мақсаттары

БЖБ үшін жазбаша тексеруге болатын 2–⁠4 мақсатты таңдаңыз; қалғандары формативті бағаланады.

БЖБ 1, 1-тоқсан
Бөлім Код Оқу мақсаты Ойлау дағдыларының деңгейі Ұсынылатын тапсырма түрі
Атадан қалған асыл сөз 9.1.1.1 әдеби шығармаға сюжеттік-композициялық талдау жасау тексеруге ұсынамыз Қолдану ҚЖ, ТЖ
9.1.2.1 әдеби шығармадағы психологизмді анықтау тексеруге ұсынамыз Қолдану ҚЖ, ТЖ
9.1.3.1 көркем шығарманың идеясына сай кейіпкерлер жүйесін анықтау Білу және түсіну КДЖ, ҚЖ
9.1.4.1 көркем шығармалардан алған үзінділерді шығармашылық жұмыстарда қолдану тексеруге ұсынамыз Қолдану ҚЖ, ТЖ
9.2.1.1 эпикалық, поэтикалық, драмалық мәтіндердегі композициялық амалдарды талдау тексеруге ұсынамыз Жоғары деңгей дағдылары ТЖ
9.2.2.1 автор бейнесінің идеялық-стилистикалық тұтастырушы ретіндегі рөліне талдау жасау Қолдану ҚЖ, ТЖ
9.2.3.1 шығармадағы әдеби тілді құбылту мен айшықтаудың (троп пен фигура) түрлерін талдай отырып, автор стиліне баға беру Қолдану ҚЖ, ТЖ
9.2.4.1 автор стиліне сүйене отырып, шығармашылық жұмыс жазу Қолдану ҚЖ, ТЖ
9.3.1.1 шығарманы басқа өнер түрлеріндегі осы мазмұндас туындылармен салыстырып, тарихи және көркемдік құндылығын бағалау Қолдану ҚЖ, ТЖ
9.3.2.1 шығармадағы ұрпақтар сабақтастығы көрінісін заманауи тұрғыда салыстырып, жаңашылдығына баға беру Қолдану ҚЖ, ТЖ
9.3.3.1 шығарманың идеясын ғаламдық тұрғыдан талдап, әдеби эссе жазу Жоғары деңгей дағдылары ТЖ
9.3.4.1 әдеби шығарманы қазақ әдебиеті мен әлем әдебиеті үлгілерімен салыстыра талдап, шағын сын мақала жазу Қолдану ҚЖ, ТЖ

1-тоқсан бойынша ТЖБ

Тоқсанның барлық мақсаттары бөлімдер бойынша. ТЖБ-ның ең жоғары балы мен уақытын қағидалар белгілемейді: жұмыстың көлемі мен уақыты әдістемелік бірлестікте талқыланады (21‑тармақ).

1-тоқсан бойынша ТЖБ
Бөлім Код Оқу мақсаты Ойлау дағдыларының деңгейі Ұсынылатын тапсырма түрі
Атадан қалған асыл сөз 9.1.1.1 әдеби шығармаға сюжеттік-композициялық талдау жасау Қолдану ҚЖ, ТЖ
9.1.2.1 әдеби шығармадағы психологизмді анықтау Қолдану ҚЖ, ТЖ
9.1.3.1 көркем шығарманың идеясына сай кейіпкерлер жүйесін анықтау Білу және түсіну КДЖ, ҚЖ
9.1.4.1 көркем шығармалардан алған үзінділерді шығармашылық жұмыстарда қолдану Қолдану ҚЖ, ТЖ
9.2.1.1 эпикалық, поэтикалық, драмалық мәтіндердегі композициялық амалдарды талдау Жоғары деңгей дағдылары ТЖ
9.2.2.1 автор бейнесінің идеялық-стилистикалық тұтастырушы ретіндегі рөліне талдау жасау Қолдану ҚЖ, ТЖ
9.2.3.1 шығармадағы әдеби тілді құбылту мен айшықтаудың (троп пен фигура) түрлерін талдай отырып, автор стиліне баға беру Қолдану ҚЖ, ТЖ
9.2.4.1 автор стиліне сүйене отырып, шығармашылық жұмыс жазу Қолдану ҚЖ, ТЖ
9.3.1.1 шығарманы басқа өнер түрлеріндегі осы мазмұндас туындылармен салыстырып, тарихи және көркемдік құндылығын бағалау Қолдану ҚЖ, ТЖ
9.3.2.1 шығармадағы ұрпақтар сабақтастығы көрінісін заманауи тұрғыда салыстырып, жаңашылдығына баға беру Қолдану ҚЖ, ТЖ
9.3.3.1 шығарманың идеясын ғаламдық тұрғыдан талдап, әдеби эссе жазу Жоғары деңгей дағдылары ТЖ
9.3.4.1 әдеби шығарманы қазақ әдебиеті мен әлем әдебиеті үлгілерімен салыстыра талдап, шағын сын мақала жазу Қолдану ҚЖ, ТЖ

2-тоқсан

Тоқсанда 1 бөлім — әр бөлімге бір БЖБ.

БЖБ 1. Тарихи шындық пен көркемдік шешім

Ұсынылатын ең жоғары балл: 7–12 (ұсыныс: 2–4 мақсат, әрқайсысына 3 балл; қағидалар тек 7–20 аралығын белгілейді)

Бөлімнің оқу мақсаттары

БЖБ үшін жазбаша тексеруге болатын 2–⁠4 мақсатты таңдаңыз; қалғандары формативті бағаланады.

БЖБ 1, 2-тоқсан
Бөлім Код Оқу мақсаты Ойлау дағдыларының деңгейі Ұсынылатын тапсырма түрі
Тарихи шындық пен көркемдік шешім 9.1.1.1 әдеби шығармаға сюжеттік-композициялық талдау жасау тексеруге ұсынамыз Қолдану ҚЖ, ТЖ
9.1.2.1 әдеби шығармадағы психологизмді анықтау тексеруге ұсынамыз Қолдану ҚЖ, ТЖ
9.1.3.1 көркем шығарманың идеясына сай кейіпкерлер жүйесін анықтау Білу және түсіну КДЖ, ҚЖ
9.1.4.1 көркем шығармалардан алған үзінділерді шығармашылық жұмыстарда қолдану тексеруге ұсынамыз Қолдану ҚЖ, ТЖ
9.2.1.1 эпикалық, поэтикалық, драмалық мәтіндердегі композициялық амалдарды талдау тексеруге ұсынамыз Жоғары деңгей дағдылары ТЖ
9.2.2.1 автор бейнесінің идеялық-стилистикалық тұтастырушы ретіндегі рөліне талдау жасау Қолдану ҚЖ, ТЖ
9.2.3.1 шығармадағы әдеби тілді құбылту мен айшықтаудың (троп пен фигура) түрлерін талдай отырып, автор стиліне баға беру Қолдану ҚЖ, ТЖ
9.2.4.1 автор стиліне сүйене отырып, шығармашылық жұмыс жазу Қолдану ҚЖ, ТЖ
9.3.2.1 шығармадағы ұрпақтар сабақтастығы көрінісін заманауи тұрғыда салыстырып, жаңашылдығына баға беру Қолдану ҚЖ, ТЖ
9.3.3.1 шығарманың идеясын ғаламдық тұрғыдан талдап, әдеби эссе жазу Жоғары деңгей дағдылары ТЖ
9.3.4.1 әдеби шығарманы қазақ әдебиеті мен әлем әдебиеті үлгілерімен салыстыра талдап, шағын сын мақала жазу Қолдану ҚЖ, ТЖ

2-тоқсан бойынша ТЖБ

Тоқсанның барлық мақсаттары бөлімдер бойынша. ТЖБ-ның ең жоғары балы мен уақытын қағидалар белгілемейді: жұмыстың көлемі мен уақыты әдістемелік бірлестікте талқыланады (21‑тармақ).

2-тоқсан бойынша ТЖБ
Бөлім Код Оқу мақсаты Ойлау дағдыларының деңгейі Ұсынылатын тапсырма түрі
Тарихи шындық пен көркемдік шешім 9.1.1.1 әдеби шығармаға сюжеттік-композициялық талдау жасау Қолдану ҚЖ, ТЖ
9.1.2.1 әдеби шығармадағы психологизмді анықтау Қолдану ҚЖ, ТЖ
9.1.3.1 көркем шығарманың идеясына сай кейіпкерлер жүйесін анықтау Білу және түсіну КДЖ, ҚЖ
9.1.4.1 көркем шығармалардан алған үзінділерді шығармашылық жұмыстарда қолдану Қолдану ҚЖ, ТЖ
9.2.1.1 эпикалық, поэтикалық, драмалық мәтіндердегі композициялық амалдарды талдау Жоғары деңгей дағдылары ТЖ
9.2.2.1 автор бейнесінің идеялық-стилистикалық тұтастырушы ретіндегі рөліне талдау жасау Қолдану ҚЖ, ТЖ
9.2.3.1 шығармадағы әдеби тілді құбылту мен айшықтаудың (троп пен фигура) түрлерін талдай отырып, автор стиліне баға беру Қолдану ҚЖ, ТЖ
9.2.4.1 автор стиліне сүйене отырып, шығармашылық жұмыс жазу Қолдану ҚЖ, ТЖ
9.3.2.1 шығармадағы ұрпақтар сабақтастығы көрінісін заманауи тұрғыда салыстырып, жаңашылдығына баға беру Қолдану ҚЖ, ТЖ
9.3.3.1 шығарманың идеясын ғаламдық тұрғыдан талдап, әдеби эссе жазу Жоғары деңгей дағдылары ТЖ
9.3.4.1 әдеби шығарманы қазақ әдебиеті мен әлем әдебиеті үлгілерімен салыстыра талдап, шағын сын мақала жазу Қолдану ҚЖ, ТЖ

3-тоқсан

Тоқсанда 1 бөлім — әр бөлімге бір БЖБ.

БЖБ 1. Адам жанының құпиясы

Ұсынылатын ең жоғары балл: 7–12 (ұсыныс: 2–4 мақсат, әрқайсысына 3 балл; қағидалар тек 7–20 аралығын белгілейді)

Бөлімнің оқу мақсаттары

БЖБ үшін жазбаша тексеруге болатын 2–⁠4 мақсатты таңдаңыз; қалғандары формативті бағаланады.

БЖБ 1, 3-тоқсан
Бөлім Код Оқу мақсаты Ойлау дағдыларының деңгейі Ұсынылатын тапсырма түрі
Адам жанының құпиясы 9.1.1.1 әдеби шығармаға сюжеттік-композициялық талдау жасау тексеруге ұсынамыз Қолдану ҚЖ, ТЖ
9.1.2.1 әдеби шығармадағы психологизмді анықтау тексеруге ұсынамыз Қолдану ҚЖ, ТЖ
9.1.3.1 көркем шығарманың идеясына сай кейіпкерлер жүйесін анықтау Білу және түсіну КДЖ, ҚЖ
9.1.4.1 көркем шығармалардан алған үзінділерді шығармашылық жұмыстарда қолдану тексеруге ұсынамыз Қолдану ҚЖ, ТЖ
9.2.1.1 эпикалық, поэтикалық, драмалық мәтіндердегі композициялық амалдарды талдау тексеруге ұсынамыз Жоғары деңгей дағдылары ТЖ
9.2.2.1 автор бейнесінің идеялық-стилистикалық тұтастырушы ретіндегі рөліне талдау жасау Қолдану ҚЖ, ТЖ
9.2.3.1 шығармадағы әдеби тілді құбылту мен айшықтаудың (троп пен фигура) түрлерін талдай отырып, автор стиліне баға беру Қолдану ҚЖ, ТЖ
9.2.4.1 автор стиліне сүйене отырып, шығармашылық жұмыс жазу Қолдану ҚЖ, ТЖ
9.3.1.1 шығарманы басқа өнер түрлеріндегі осы мазмұндас туындылармен салыстырып, тарихи және көркемдік құндылығын бағалау Қолдану ҚЖ, ТЖ
9.3.2.1 шығармадағы ұрпақтар сабақтастығы көрінісін заманауи тұрғыда салыстырып, жаңашылдығына баға беру Қолдану ҚЖ, ТЖ
9.3.3.1 шығарманың идеясын ғаламдық тұрғыдан талдап, әдеби эссе жазу Жоғары деңгей дағдылары ТЖ
9.3.4.1 әдеби шығарманы қазақ әдебиеті мен әлем әдебиеті үлгілерімен салыстыра талдап, шағын сын мақала жазу Қолдану ҚЖ, ТЖ

3-тоқсан бойынша ТЖБ

Тоқсанның барлық мақсаттары бөлімдер бойынша. ТЖБ-ның ең жоғары балы мен уақытын қағидалар белгілемейді: жұмыстың көлемі мен уақыты әдістемелік бірлестікте талқыланады (21‑тармақ).

3-тоқсан бойынша ТЖБ
Бөлім Код Оқу мақсаты Ойлау дағдыларының деңгейі Ұсынылатын тапсырма түрі
Адам жанының құпиясы 9.1.1.1 әдеби шығармаға сюжеттік-композициялық талдау жасау Қолдану ҚЖ, ТЖ
9.1.2.1 әдеби шығармадағы психологизмді анықтау Қолдану ҚЖ, ТЖ
9.1.3.1 көркем шығарманың идеясына сай кейіпкерлер жүйесін анықтау Білу және түсіну КДЖ, ҚЖ
9.1.4.1 көркем шығармалардан алған үзінділерді шығармашылық жұмыстарда қолдану Қолдану ҚЖ, ТЖ
9.2.1.1 эпикалық, поэтикалық, драмалық мәтіндердегі композициялық амалдарды талдау Жоғары деңгей дағдылары ТЖ
9.2.2.1 автор бейнесінің идеялық-стилистикалық тұтастырушы ретіндегі рөліне талдау жасау Қолдану ҚЖ, ТЖ
9.2.3.1 шығармадағы әдеби тілді құбылту мен айшықтаудың (троп пен фигура) түрлерін талдай отырып, автор стиліне баға беру Қолдану ҚЖ, ТЖ
9.2.4.1 автор стиліне сүйене отырып, шығармашылық жұмыс жазу Қолдану ҚЖ, ТЖ
9.3.1.1 шығарманы басқа өнер түрлеріндегі осы мазмұндас туындылармен салыстырып, тарихи және көркемдік құндылығын бағалау Қолдану ҚЖ, ТЖ
9.3.2.1 шығармадағы ұрпақтар сабақтастығы көрінісін заманауи тұрғыда салыстырып, жаңашылдығына баға беру Қолдану ҚЖ, ТЖ
9.3.3.1 шығарманың идеясын ғаламдық тұрғыдан талдап, әдеби эссе жазу Жоғары деңгей дағдылары ТЖ
9.3.4.1 әдеби шығарманы қазақ әдебиеті мен әлем әдебиеті үлгілерімен салыстыра талдап, шағын сын мақала жазу Қолдану ҚЖ, ТЖ

4-тоқсан

Тоқсанда 1 бөлім — әр бөлімге бір БЖБ.

БЖБ 1. Мәңгілік Ел – мәңгілік мұрат

Ұсынылатын ең жоғары балл: 7–12 (ұсыныс: 2–4 мақсат, әрқайсысына 3 балл; қағидалар тек 7–20 аралығын белгілейді)

Бөлімнің оқу мақсаттары

БЖБ үшін жазбаша тексеруге болатын 2–⁠4 мақсатты таңдаңыз; қалғандары формативті бағаланады.

БЖБ 1, 4-тоқсан
Бөлім Код Оқу мақсаты Ойлау дағдыларының деңгейі Ұсынылатын тапсырма түрі
Мәңгілік Ел – мәңгілік мұрат 9.1.1.1 әдеби шығармаға сюжеттік-композициялық талдау жасау тексеруге ұсынамыз Қолдану ҚЖ, ТЖ
9.1.2.1 әдеби шығармадағы психологизмді анықтау тексеруге ұсынамыз Қолдану ҚЖ, ТЖ
9.1.3.1 көркем шығарманың идеясына сай кейіпкерлер жүйесін анықтау Білу және түсіну КДЖ, ҚЖ
9.1.4.1 көркем шығармалардан алған үзінділерді шығармашылық жұмыстарда қолдану тексеруге ұсынамыз Қолдану ҚЖ, ТЖ
9.2.1.1 эпикалық, поэтикалық, драмалық мәтіндердегі композициялық амалдарды талдау тексеруге ұсынамыз Жоғары деңгей дағдылары ТЖ
9.2.2.1 автор бейнесінің идеялық-стилистикалық тұтастырушы ретіндегі рөліне талдау жасау Қолдану ҚЖ, ТЖ
9.2.3.1 шығармадағы әдеби тілді құбылту мен айшықтаудың (троп пен фигура) түрлерін талдай отырып, автор стиліне баға беру Қолдану ҚЖ, ТЖ
9.2.4.1 автор стиліне сүйене отырып, шығармашылық жұмыс жазу Қолдану ҚЖ, ТЖ
9.3.2.1 шығармадағы ұрпақтар сабақтастығы көрінісін заманауи тұрғыда салыстырып, жаңашылдығына баға беру Қолдану ҚЖ, ТЖ
9.3.3.1 шығарманың идеясын ғаламдық тұрғыдан талдап, әдеби эссе жазу Жоғары деңгей дағдылары ТЖ
9.3.4.1 әдеби шығарманы қазақ әдебиеті мен әлем әдебиеті үлгілерімен салыстыра талдап, шағын сын мақала жазу Қолдану ҚЖ, ТЖ

4-тоқсан бойынша ТЖБ

Тоқсанның барлық мақсаттары бөлімдер бойынша. ТЖБ-ның ең жоғары балы мен уақытын қағидалар белгілемейді: жұмыстың көлемі мен уақыты әдістемелік бірлестікте талқыланады (21‑тармақ).

4-тоқсан бойынша ТЖБ
Бөлім Код Оқу мақсаты Ойлау дағдыларының деңгейі Ұсынылатын тапсырма түрі
Мәңгілік Ел – мәңгілік мұрат 9.1.1.1 әдеби шығармаға сюжеттік-композициялық талдау жасау Қолдану ҚЖ, ТЖ
9.1.2.1 әдеби шығармадағы психологизмді анықтау Қолдану ҚЖ, ТЖ
9.1.3.1 көркем шығарманың идеясына сай кейіпкерлер жүйесін анықтау Білу және түсіну КДЖ, ҚЖ
9.1.4.1 көркем шығармалардан алған үзінділерді шығармашылық жұмыстарда қолдану Қолдану ҚЖ, ТЖ
9.2.1.1 эпикалық, поэтикалық, драмалық мәтіндердегі композициялық амалдарды талдау Жоғары деңгей дағдылары ТЖ
9.2.2.1 автор бейнесінің идеялық-стилистикалық тұтастырушы ретіндегі рөліне талдау жасау Қолдану ҚЖ, ТЖ
9.2.3.1 шығармадағы әдеби тілді құбылту мен айшықтаудың (троп пен фигура) түрлерін талдай отырып, автор стиліне баға беру Қолдану ҚЖ, ТЖ
9.2.4.1 автор стиліне сүйене отырып, шығармашылық жұмыс жазу Қолдану ҚЖ, ТЖ
9.3.2.1 шығармадағы ұрпақтар сабақтастығы көрінісін заманауи тұрғыда салыстырып, жаңашылдығына баға беру Қолдану ҚЖ, ТЖ
9.3.3.1 шығарманың идеясын ғаламдық тұрғыдан талдап, әдеби эссе жазу Жоғары деңгей дағдылары ТЖ
9.3.4.1 әдеби шығарманы қазақ әдебиеті мен әлем әдебиеті үлгілерімен салыстыра талдап, шағын сын мақала жазу Қолдану ҚЖ, ТЖ

Ойлау дағдыларының деңгейлері және тапсырма түрлері

Деңгей Мақсаттардағы етістіктер Ұсынылатын тапсырма түрлері
Білу және түсіну білу, түсіну, атау, тану, сипаттау КДЖ — бірнеше жауаптың ішінен таңдау
ҚЖ — қысқа жауап
Қолдану қолдану, шешу, есептеу, табу, салу ҚЖ — қысқа жауап
ТЖ — толық жауап
Жоғары деңгей дағдылары талдау, бағалау, негіздеу, зерттеу ТЖ — толық жауап

БЖБ мен ТЖБ туралы оқу

Басқа сыныптар

Осы спецификация бойынша БЖБ немесе ТЖБ құрастырыңыз

Telly генераторы таңдалған оқу мақсаттарына тапсырмалар, дескрипторлар және қажетті ең жоғары баллға балл қою кестесін жинайды.