Мазмұнға өту
БЖБ мен ТЖБ спецификациялары

Биология, 11‑сынып: БЖБ мен ТЖБ спецификациясы, 2026–⁠2027 (қоғамдық-гуманитарлық бағыт)

Тоқсандар бойынша: әр БЖБ қандай бөлімдер мен мақсаттарды тексереді, ұсынылатын ең жоғары балл және тапсырма түрлері, ТЖБ-ға арналған барлық мақсаттар.

Бағалау қағидалары не дейді

  • БЖБ — 7 балдан 20 балға дейін, жұмыстың нысаны мен уақытын мұғалім өзі айқындайды (9‑тармақ).
  • Тоқсанда БЖБ үш реттен артық өткізілмейді; төрт және одан көп бөлім болса, тақырыптар мен мақсаттар саны ескеріліп, бөлімдер біріктіріледі (12‑тармақ).
  • Аптасына 1 сағат болса, тоқсанда БЖБ екі реттен артық өткізілмейді, бөлімдер біріктіріледі; баға жартыжылдыққа формативтік бағалау мен БЖБ бойынша қойылады (11, 28‑тармақтар).
  • ТЖБ тоқсанның соңғы оқу күнінде өткізілмейді, бір пән бойынша БЖБ мен ТЖБ бір күнде өткізілмейді (13‑тармақ).
  • ТЖБ тапсырмалары, олардың көлемі мен уақыты әдістемелік бірлестікте талқыланады (21‑тармақ).
  • Тоқсандық баға — формативтік бағалаудың 25 %, БЖБ-ның 25 % және ТЖБ-ның 50 % (28‑тармақ).

Үлгілік қағидалар, № 125 бұйрық, 16.09.2026 жылғы № 257‑НҚ бұйрықтың редакциясында.

Мұндағы біздің ұсынысымыз

  • Қандай бөлімдерді біріктіру керегі. Тоқсанда бөлім қағидалар рұқсат еткеннен көп болса, көрші бөлімдер жұмыстардағы мақсаттар саны шамамен тең болатындай біріктірілді.
  • БЖБ-да қандай мақсаттарды тексеру керегі. «Тексеруге ұсынамыз» белгісі 2–⁠4 мақсатта тұр: алдымен әр тақырыптан қолдану мен жоғары деңгей дағдыларына арналған мақсаттар, олар жетпесе — білу және түсіну мақсаттары. Бөлімнің қалған мақсаттары формативті бағаланады.
  • БЖБ-ның ұсынылатын ең жоғары балы — 7–⁠12 балл: тексерілетін 2–⁠4 мақсат, әрқайсысына 3 балл, қағидалардағы 7–⁠20 аралығында.
  • Ойлау дағдыларының деңгейі — мақсаттың етістігі бойынша: «білу», «түсіну», «атау» — білу және түсіну; «шешу», «қолдану», «есептеу» — қолдану; «талдау», «бағалау», «негіздеу» — жоғары деңгей дағдылары.
  • Тапсырма түрі — деңгейге қарай. Мақсаттарды, тапсырмалар мен балдарды түпкілікті мұғалім таңдайды.

1-тоқсан

Тоқсанда 2 бөлім — әр бөлімге бір БЖБ.

БЖБ 1. Молекулярлық биология және биохимия

Ұсынылатын ең жоғары балл: 7–12 (ұсыныс: 2–4 мақсат, әрқайсысына 3 балл; қағидалар тек 7–20 аралығын белгілейді)

Бөлімнің оқу мақсаттары

БЖБ үшін жазбаша тексеруге болатын 2–⁠4 мақсатты таңдаңыз; қалғандары формативті бағаланады.

БЖБ 1, 1-тоқсан
Бөлім Код Оқу мақсаты Ойлау дағдыларының деңгейі Ұсынылатын тапсырма түрі
Молекулярлық биология және биохимия 11.4.1.1 антиген мен антидененің әрекеттесуін түсіндіру тексеруге ұсынамыз Білу және түсіну КДЖ, ҚЖ
11.4.1.2 фермент-субстрат комплексінің түзілу механизмін түсіндіру тексеруге ұсынамыз Білу және түсіну КДЖ, ҚЖ
11.4.1.3 нәруыз биосинтезі үдерісінің кезеңдерін сипаттау тексеруге ұсынамыз Білу және түсіну КДЖ, ҚЖ
11.4.1.4 генетикалық кодтың қасиеттерін түсіндіру тексеруге ұсынамыз Білу және түсіну КДЖ, ҚЖ

БЖБ 2. Қоректену

Ұсынылатын ең жоғары балл: 7–12 (ұсыныс: 2–4 мақсат, әрқайсысына 3 балл; қағидалар тек 7–20 аралығын белгілейді)

Бөлімнің оқу мақсаттары

БЖБ үшін жазбаша тексеруге болатын 2–⁠4 мақсатты таңдаңыз; қалғандары формативті бағаланады.

БЖБ 2, 1-тоқсан
Бөлім Код Оқу мақсаты Ойлау дағдыларының деңгейі Ұсынылатын тапсырма түрі
Қоректену 11.1.2.1 хлоропласттың құрылымы мен қызметі арасындағы өзара байланысты орнату тексеруге ұсынамыз Қолдану ҚЖ, ТЖ
11.1.2.2 фотосинтездің жарық кезеңінде өтетін үдерістерді түсіндіру тексеруге ұсынамыз Білу және түсіну КДЖ, ҚЖ
11.1.2.3 фотосинтездің қараңғы кезеңінде өтетін үдерістерді түсіндіру Білу және түсіну КДЖ, ҚЖ
11.1.2.4 фотосинтездің шектеуші факторларын зерттеу және түсіндіру тексеруге ұсынамыз Жоғары деңгей дағдылары ТЖ
11.1.2.5 фотосинтез және хемосинтез процестерінің ерекшеліктерін салыстыру тексеруге ұсынамыз Қолдану ҚЖ, ТЖ

1-тоқсан бойынша ТЖБ

Тоқсанның барлық мақсаттары бөлімдер бойынша. ТЖБ-ның ең жоғары балы мен уақытын қағидалар белгілемейді: жұмыстың көлемі мен уақыты әдістемелік бірлестікте талқыланады (21‑тармақ).

1-тоқсан бойынша ТЖБ
Бөлім Код Оқу мақсаты Ойлау дағдыларының деңгейі Ұсынылатын тапсырма түрі
Молекулярлық биология және биохимия 11.4.1.1 антиген мен антидененің әрекеттесуін түсіндіру Білу және түсіну КДЖ, ҚЖ
11.4.1.2 фермент-субстрат комплексінің түзілу механизмін түсіндіру Білу және түсіну КДЖ, ҚЖ
11.4.1.3 нәруыз биосинтезі үдерісінің кезеңдерін сипаттау Білу және түсіну КДЖ, ҚЖ
11.4.1.4 генетикалық кодтың қасиеттерін түсіндіру Білу және түсіну КДЖ, ҚЖ
Қоректену 11.1.2.1 хлоропласттың құрылымы мен қызметі арасындағы өзара байланысты орнату Қолдану ҚЖ, ТЖ
11.1.2.2 фотосинтездің жарық кезеңінде өтетін үдерістерді түсіндіру Білу және түсіну КДЖ, ҚЖ
11.1.2.3 фотосинтездің қараңғы кезеңінде өтетін үдерістерді түсіндіру Білу және түсіну КДЖ, ҚЖ
11.1.2.4 фотосинтездің шектеуші факторларын зерттеу және түсіндіру Жоғары деңгей дағдылары ТЖ
11.1.2.5 фотосинтез және хемосинтез процестерінің ерекшеліктерін салыстыру Қолдану ҚЖ, ТЖ

2-тоқсан

Тоқсанда 3 бөлім — әр бөлімге бір БЖБ.

БЖБ 1. Заттар тасымалы

Ұсынылатын ең жоғары балл: 7–9 (ұсыныс: 2–4 мақсат, әрқайсысына 3 балл; қағидалар тек 7–20 аралығын белгілейді)

Бөлімнің оқу мақсаттары

БЖБ үшін жазбаша тексеруге болатын 2–⁠4 мақсатты таңдаңыз; қалғандары формативті бағаланады.

БЖБ 1, 2-тоқсан
Бөлім Код Оқу мақсаты Ойлау дағдыларының деңгейі Ұсынылатын тапсырма түрі
Заттар тасымалы 11.1.3.1 заттар тасымалданудың симпласттық, апопласттық, вакуолярлық жолдарының мәнін түсіндіру тексеруге ұсынамыз Білу және түсіну КДЖ, ҚЖ
11.1.3.2 натрий-калий сорғысы мысалында белсенді тасымалды түсіндіру тексеруге ұсынамыз Білу және түсіну КДЖ, ҚЖ
11.1.3.3 түрлі концентрациялы тұз ерітінділеріндегі жасуша-лардың су потенциалын зерттеу тексеруге ұсынамыз Жоғары деңгей дағдылары ТЖ

БЖБ 2. Координация және реттелу

Ұсынылатын ең жоғары балл: 7–9 (ұсыныс: 2–4 мақсат, әрқайсысына 3 балл; қағидалар тек 7–20 аралығын белгілейді)

Бөлімнің оқу мақсаттары

БЖБ үшін жазбаша тексеруге болатын 2–⁠4 мақсатты таңдаңыз; қалғандары формативті бағаланады.

БЖБ 2, 2-тоқсан
Бөлім Код Оқу мақсаты Ойлау дағдыларының деңгейі Ұсынылатын тапсырма түрі
Координация және реттелу 11.1.7.1 биологиядағы басқару жүйесін сипаттау тексеруге ұсынамыз Білу және түсіну КДЖ, ҚЖ
11.1.7.2 гормондардың әрекет ету механизмін түсіндіру тексеруге ұсынамыз Білу және түсіну КДЖ, ҚЖ
11.1.7.3 өсімдіктердің өсуіне стимуляторлардың (өсуді тездететін) әсер етуін зерттеу тексеруге ұсынамыз Жоғары деңгей дағдылары ТЖ

БЖБ 3. Көбею

Ұсынылатын ең жоғары балл: 7 (ұсыныс: 2–4 мақсат, әрқайсысына 3 балл; қағидалар тек 7–20 аралығын белгілейді)

Бөлімнің оқу мақсаттары

БЖБ үшін жазбаша тексеруге болатын 2–⁠4 мақсатты таңдаңыз; қалғандары формативті бағаланады.

БЖБ 3, 2-тоқсан
Бөлім Код Оқу мақсаты Ойлау дағдыларының деңгейі Ұсынылатын тапсырма түрі
Көбею 11.2.1.1 адам гаметогенезін түсіндіру тексеруге ұсынамыз Қолдану ҚЖ, ТЖ
11.2.1.2 сперматогенез бен оогенездің айырмашылығын түсіндіру тексеруге ұсынамыз Білу және түсіну КДЖ, ҚЖ

2-тоқсан бойынша ТЖБ

Тоқсанның барлық мақсаттары бөлімдер бойынша. ТЖБ-ның ең жоғары балы мен уақытын қағидалар белгілемейді: жұмыстың көлемі мен уақыты әдістемелік бірлестікте талқыланады (21‑тармақ).

2-тоқсан бойынша ТЖБ
Бөлім Код Оқу мақсаты Ойлау дағдыларының деңгейі Ұсынылатын тапсырма түрі
Заттар тасымалы 11.1.3.1 заттар тасымалданудың симпласттық, апопласттық, вакуолярлық жолдарының мәнін түсіндіру Білу және түсіну КДЖ, ҚЖ
11.1.3.2 натрий-калий сорғысы мысалында белсенді тасымалды түсіндіру Білу және түсіну КДЖ, ҚЖ
11.1.3.3 түрлі концентрациялы тұз ерітінділеріндегі жасуша-лардың су потенциалын зерттеу Жоғары деңгей дағдылары ТЖ
Координация және реттелу 11.1.7.1 биологиядағы басқару жүйесін сипаттау Білу және түсіну КДЖ, ҚЖ
11.1.7.2 гормондардың әрекет ету механизмін түсіндіру Білу және түсіну КДЖ, ҚЖ
11.1.7.3 өсімдіктердің өсуіне стимуляторлардың (өсуді тездететін) әсер етуін зерттеу Жоғары деңгей дағдылары ТЖ
Көбею 11.2.1.1 адам гаметогенезін түсіндіру Қолдану ҚЖ, ТЖ
11.2.1.2 сперматогенез бен оогенездің айырмашылығын түсіндіру Білу және түсіну КДЖ, ҚЖ

3-тоқсан

Тоқсанда 4 бөлім, ал БЖБ тоқсанына ең көбі 3 рет өткізіледі — көрші бөлімдер біріктірілді (12‑тармақ).

БЖБ 1. Өсу және даму; Тұқым қуалаушылық пен өзгергіштік заңдылықтары

Ұсынылатын ең жоғары балл: 7–9 (ұсыныс: 2–4 мақсат, әрқайсысына 3 балл; қағидалар тек 7–20 аралығын белгілейді)

Бөлімнің оқу мақсаттары

БЖБ үшін жазбаша тексеруге болатын 2–⁠4 мақсатты таңдаңыз; қалғандары формативті бағаланады.

БЖБ 1, 3-тоқсан
Бөлім Код Оқу мақсаты Ойлау дағдыларының деңгейі Ұсынылатын тапсырма түрі
Өсу және даму 11.2.3.1 бағаналы жасуша-лардың мамандану үдерісін және олардың практикалық қолданылуын түсіндіру тексеруге ұсынамыз Қолдану ҚЖ, ТЖ
Тұқым қуалаушылық пен өзгергіштік заңдылықтары 11.2.4.1 мутациялардың ДНҚ репликациясы арасындағы байланысын табу тексеруге ұсынамыз Қолдану ҚЖ, ТЖ
11.2.4.2 Халықаралық "Адам геномы" жобасының маңызын талқылау тексеруге ұсынамыз Қолдану ҚЖ, ТЖ

БЖБ 2. Жасушалық биология

Ұсынылатын ең жоғары балл: 7 (ұсыныс: 2–4 мақсат, әрқайсысына 3 балл; қағидалар тек 7–20 аралығын белгілейді)

Бөлімнің оқу мақсаттары

БЖБ үшін жазбаша тексеруге болатын 2–⁠4 мақсатты таңдаңыз; қалғандары формативті бағаланады.

БЖБ 2, 3-тоқсан
Бөлім Код Оқу мақсаты Ойлау дағдыларының деңгейі Ұсынылатын тапсырма түрі
Жасушалық биология 11.4.2.1 микрофотография қолданып жасушалардың негізгі компоненттерін анықтау және сипаттау тексеруге ұсынамыз Білу және түсіну КДЖ, ҚЖ
11.4.2.2 жасушалардың компоненттерінің нақты мөлшерін анықтау тексеруге ұсынамыз Білу және түсіну КДЖ, ҚЖ

БЖБ 3. Биотехнология

Ұсынылатын ең жоғары балл: 7–12 (ұсыныс: 2–4 мақсат, әрқайсысына 3 балл; қағидалар тек 7–20 аралығын белгілейді)

Бөлімнің оқу мақсаттары

БЖБ үшін жазбаша тексеруге болатын 2–⁠4 мақсатты таңдаңыз; қалғандары формативті бағаланады.

БЖБ 3, 3-тоқсан
Бөлім Код Оқу мақсаты Ойлау дағдыларының деңгейі Ұсынылатын тапсырма түрі
Биотехнология 11.4.3.1 грамм "оң" және грамм "теріс" бактерияларды зерттеу тексеруге ұсынамыз Қолдану ҚЖ, ТЖ
11.4.3.2 рекомбинантты дезоксирибонуклеин қышқылын алу тәсілдерін түсіндіру тексеруге ұсынамыз Білу және түсіну КДЖ, ҚЖ
11.4.3.3 ағзаларды клондау тәсілдерін түсіндіру тексеруге ұсынамыз Білу және түсіну КДЖ, ҚЖ
11.4.3.4 ферменттерді медицинада, өнеркәсіпте қолдану мүмкіндігін талқылау тексеруге ұсынамыз Қолдану ҚЖ, ТЖ

3-тоқсан бойынша ТЖБ

Тоқсанның барлық мақсаттары бөлімдер бойынша. ТЖБ-ның ең жоғары балы мен уақытын қағидалар белгілемейді: жұмыстың көлемі мен уақыты әдістемелік бірлестікте талқыланады (21‑тармақ).

3-тоқсан бойынша ТЖБ
Бөлім Код Оқу мақсаты Ойлау дағдыларының деңгейі Ұсынылатын тапсырма түрі
Өсу және даму 11.2.3.1 бағаналы жасуша-лардың мамандану үдерісін және олардың практикалық қолданылуын түсіндіру Қолдану ҚЖ, ТЖ
Тұқым қуалаушылық пен өзгергіштік заңдылықтары 11.2.4.1 мутациялардың ДНҚ репликациясы арасындағы байланысын табу Қолдану ҚЖ, ТЖ
11.2.4.2 Халықаралық "Адам геномы" жобасының маңызын талқылау Қолдану ҚЖ, ТЖ
Жасушалық биология 11.4.2.1 микрофотография қолданып жасушалардың негізгі компоненттерін анықтау және сипаттау Білу және түсіну КДЖ, ҚЖ
11.4.2.2 жасушалардың компоненттерінің нақты мөлшерін анықтау Білу және түсіну КДЖ, ҚЖ
Биотехнология 11.4.3.1 грамм "оң" және грамм "теріс" бактерияларды зерттеу Қолдану ҚЖ, ТЖ
11.4.3.2 рекомбинантты дезоксирибонуклеин қышқылын алу тәсілдерін түсіндіру Білу және түсіну КДЖ, ҚЖ
11.4.3.3 ағзаларды клондау тәсілдерін түсіндіру Білу және түсіну КДЖ, ҚЖ
11.4.3.4 ферменттерді медицинада, өнеркәсіпте қолдану мүмкіндігін талқылау Қолдану ҚЖ, ТЖ

4-тоқсан

Тоқсанда 3 бөлім — әр бөлімге бір БЖБ.

БЖБ 1. Биомедицина және биоинформатика

Ұсынылатын ең жоғары балл: 7–12 (ұсыныс: 2–4 мақсат, әрқайсысына 3 балл; қағидалар тек 7–20 аралығын белгілейді)

Бөлімнің оқу мақсаттары

БЖБ үшін жазбаша тексеруге болатын 2–⁠4 мақсатты таңдаңыз; қалғандары формативті бағаланады.

БЖБ 1, 4-тоқсан
Бөлім Код Оқу мақсаты Ойлау дағдыларының деңгейі Ұсынылатын тапсырма түрі
Биомедицина және биоинформатика 11.4.4.1 электромагниттік және дыбыс толқындарының адам ағзасына әсерін түсіндіру тексеруге ұсынамыз Білу және түсіну КДЖ, ҚЖ
11.4.4.2 биоинформатиканың рөлін сипаттау тексеруге ұсынамыз Білу және түсіну КДЖ, ҚЖ
11.4.4.3 экстракорпоральды ұрықтандыру (ЭКҰ) әдісінің маңызын түсіндіру тексеруге ұсынамыз Білу және түсіну КДЖ, ҚЖ
11.4.4.4 ауруларды диагностикалау және емдеуде моноклональды антиденелерді қолдануды түсіндіру тексеруге ұсынамыз Білу және түсіну КДЖ, ҚЖ

БЖБ 2. Биосфера, экожүйе, популяция

Ұсынылатын ең жоғары балл: 7 (ұсыныс: 2–4 мақсат, әрқайсысына 3 балл; қағидалар тек 7–20 аралығын белгілейді)

Бөлімнің оқу мақсаттары

БЖБ үшін жазбаша тексеруге болатын 2–⁠4 мақсатты таңдаңыз; қалғандары формативті бағаланады.

БЖБ 2, 4-тоқсан
Бөлім Код Оқу мақсаты Ойлау дағдыларының деңгейі Ұсынылатын тапсырма түрі
Биосфера, экожүйе, популяция 11.3.1.1 экожүйенің алуан түрлілігі мен тұрақтылығы арасындағы өзара байланысын орнату тексеруге ұсынамыз Қолдану ҚЖ, ТЖ
11.3.1.2 өз аймағының экожүйесін статистикалық талдау әдістерін қолданып зерттеу тексеруге ұсынамыз Жоғары деңгей дағдылары ТЖ

БЖБ 3. Адам іс-әрекетінің қоршаған ортаға әсері

Ұсынылатын ең жоғары балл: 7 (ұсыныс: 2–4 мақсат, әрқайсысына 3 балл; қағидалар тек 7–20 аралығын белгілейді)

Бөлімнің оқу мақсаттары

БЖБ үшін жазбаша тексеруге болатын 2–⁠4 мақсатты таңдаңыз; қалғандары формативті бағаланады.

БЖБ 3, 4-тоқсан
Бөлім Код Оқу мақсаты Ойлау дағдыларының деңгейі Ұсынылатын тапсырма түрі
Адам іс-әрекетінің қоршаған ортаға әсері 11.3.2.1 мүмкін болатын климаттың жаһандық жылыну салдарын болжау тексеруге ұсынамыз Жоғары деңгей дағдылары ТЖ
11.3.2.2 Қазақстанның экологиялық проблемаларының шешу жолдарын ұсыну тексеруге ұсынамыз Қолдану ҚЖ, ТЖ

4-тоқсан бойынша ТЖБ

Тоқсанның барлық мақсаттары бөлімдер бойынша. ТЖБ-ның ең жоғары балы мен уақытын қағидалар белгілемейді: жұмыстың көлемі мен уақыты әдістемелік бірлестікте талқыланады (21‑тармақ).

4-тоқсан бойынша ТЖБ
Бөлім Код Оқу мақсаты Ойлау дағдыларының деңгейі Ұсынылатын тапсырма түрі
Биомедицина және биоинформатика 11.4.4.1 электромагниттік және дыбыс толқындарының адам ағзасына әсерін түсіндіру Білу және түсіну КДЖ, ҚЖ
11.4.4.2 биоинформатиканың рөлін сипаттау Білу және түсіну КДЖ, ҚЖ
11.4.4.3 экстракорпоральды ұрықтандыру (ЭКҰ) әдісінің маңызын түсіндіру Білу және түсіну КДЖ, ҚЖ
11.4.4.4 ауруларды диагностикалау және емдеуде моноклональды антиденелерді қолдануды түсіндіру Білу және түсіну КДЖ, ҚЖ
Биосфера, экожүйе, популяция 11.3.1.1 экожүйенің алуан түрлілігі мен тұрақтылығы арасындағы өзара байланысын орнату Қолдану ҚЖ, ТЖ
11.3.1.2 өз аймағының экожүйесін статистикалық талдау әдістерін қолданып зерттеу Жоғары деңгей дағдылары ТЖ
Адам іс-әрекетінің қоршаған ортаға әсері 11.3.2.1 мүмкін болатын климаттың жаһандық жылыну салдарын болжау Жоғары деңгей дағдылары ТЖ
11.3.2.2 Қазақстанның экологиялық проблемаларының шешу жолдарын ұсыну Қолдану ҚЖ, ТЖ

Ойлау дағдыларының деңгейлері және тапсырма түрлері

Деңгей Мақсаттардағы етістіктер Ұсынылатын тапсырма түрлері
Білу және түсіну білу, түсіну, атау, тану, сипаттау КДЖ — бірнеше жауаптың ішінен таңдау
ҚЖ — қысқа жауап
Қолдану қолдану, шешу, есептеу, табу, салу ҚЖ — қысқа жауап
ТЖ — толық жауап
Жоғары деңгей дағдылары талдау, бағалау, негіздеу, зерттеу ТЖ — толық жауап

БЖБ мен ТЖБ туралы оқу

Басқа сыныптар

Осы спецификация бойынша БЖБ немесе ТЖБ құрастырыңыз

Telly генераторы таңдалған оқу мақсаттарына тапсырмалар, дескрипторлар және қажетті ең жоғары баллға балл қою кестесін жинайды.