География пәнінен үлгілік оқу бағдарламасы, 9‑сынып

Оқу мақсаттары

9‑сыныптың оқу мақсаттары бағдарламаның бөлімдері мен бөлімшелері бойынша. Мақсат коды — оған апаратын сілтеме.

1-бөлім. Географиялық зерттеу әдістері

1.1 Географиялық зерттеу әдістері

• 9.1.1.1 география ғылымының дамуына үлес қосқан қазақстандықтардың зерттеулері туралы баяндайды
• 9.1.1.2 география ғылымының қазіргі заманғы өзекті зерттеу проблемаларын анықтайды
• 9.1.1.3 географиялық нысандар мен құбылыстарды номинациялау ерекшеліктерін анықтайды
• 9.1.1.4 қазақ халқының халықтық географиялық терминдерінің мағынасын түсіндіреді
• 9.1.1.5 зерттеу нәтижелерін түрлі академиялық формада ұсынады

2-бөлім. Картография және географиялық деректер базасы

2.1 Географиялық карталар

• 9.2.1.1 маңызды қазақстандық географиялық нысандарды, үдерістер мен құбылыстарды карталардан көрсету барысында сипаттайды
• 9.2.1.2 Қазақстанның географиялық номенклатура нысандарын картадан көрсетеді

2.2 Географиялық деректер базасы

• 9.2.2.1 жерді қашықтықтан зерделеудің әдістерін сипаттап, маңыздылығы мен ерекшеліктерін түсіндіреді
• 9.2.2.2 шаруашылық пен ғылым салаларында геоақпараттық технологияларын қолданудың маңыздылығын сипаттайды

3-бөлім. Физикалық география

3.1 Литосфера

• 9.3.1.1 жергілікті компонентті қосымша қамту негізінде Қазақстанның жер бедерінің геологиялық тарихын және тектоникалық құрылымын анықтайды
• 9.3.1.2 Қазақстанның басты орографиялық нысандарын сипаттайды
• 9.3.1.3 қазақ оронимдерін жіктеп, мағынасын түсіндіреді және транслитерациясын үш тілде ұсынады
• 9.3.1.4 Қазақстанның минералды ресурстарының таралу заңдылықтарын анықтайды
• 9.3.1.5 Қазақстанның минералды ресурстарын өндіру және өңдеудің басты орталықтарын картадан көрсетіп, сипаттайды
• 9.3.1.6 Қазақстанның минералды ресурстарына баға береді
• 9.3.1.7 минералды ресурстарды игерумен байланысты проблемаларды топтастырады және Қазақстанның әртүрлі аймақтары бойынша оларды шешудің жолдарын ұсынады

3.2 Атмосфера

• 9.3.2.1 Қазақстан климатын қалыптастырушы факторларды талдайды
• 9.3.2.2 Қазақстанның климаттық жағдайын талдайды
• 9.3.2.3 Қазақстанның климаттық ресурстарын бағалайды
• 9.3.2.4 Қазақстанда атмосфералық қолайсыз және қауіпті құбылыстардың қалыптасуын, таралу аумақтарын картада көрсетіп, сақтану шараларын ұсынады
• 9.3.2.5 жергілікті компонентті қосымша қамту негізінде қазақ халқының атмосфералық және климаттық құбылыстарды номинациялау ерекшеліктерін анықтайды

3.3 Гидросфера

• 9.3.3.1 Қазақстанның ішкі суларын топтастырады, көрсеткіштерін талдайды және сипаттайды: өзендер мен көлдер, мұздық тар мен мәңгі тоң, жерасты сулары
• 9.3.3.2 қазақ гидронимдерін жіктеп, мағынасын түсіндіреді және транслитерациясын үш тілде ұсынады
• 9.3.3.3 Қазақстанның су ресурстарына экономикалық баға береді
• 9.3.3.4 жергілікті компонентті қосымша қамту негізінде су ресурстары ның экология ық проблемаларын талдап, шешу жолдарын ұсынады
• 9.3.3.5 Қазақстандағы су ресурстары ның геосаяси проблемаларын жіктеп шешу жолдарын ұсынады: трансшекаралық өзендер, Каспий теңізінің мәртебесі

3.4 Биосфера

• 9.3.4.1 Қазақстанның табиғат зоналары мен биіктік белдеулеріне салыстырмалы талдау жасайды
• 9.3.4.2 қорықтар, қорықшалар, ұлттық саябақтар ерекше қорғалатын аумақтардың құрылу мақсатын түсіндіреді
• 9.3.4.3 Қазақстанның табиғи мұрасына баға береді
• 9.3.4.4 тақырыпқа қатысты қазақтың табиғи хоронимдерін жіктеп, мағынасын түсіндіреді және транслитерация сын үш тілде ұсынады
• 9.3.4.5 ноосфераның қалыптасу шарттарын зерттейді
• 9.3.4.6 Қазақстанның ноосфера дамуына қосқан өзіндік үлесін бағалайды

3.5 Табиғи-аумақтық кешендер

• 9.3.5.1 Қазақстанның ірі табиғи кешендерін жоспар бойынша сипаттайды
• 9.3.5.2 қазақтың табиғи хоронимдерін жіктеп, мағынасын түсіндіріп, транлитерациясын үш тілде ұсынады
• 9.3.5.3 жергілікті компонент негізінде антропогендік факторлардың табиғат кешендеріне әсерін зерттейді
• 9.3.5.4 антропогендік ландшафттарды жақсарту жолдарын ұсынады: рекультивация, мелиорация, ландшафттық дизайн

4-бөлім. Әлеуметтік география

4.1 Халық географиясы

• 9.4.1.1 Қазақстан халқының ұлттық және діни құрамын анықтайды
• 9.4.1.2 дүниежүзі халқы миграцияларының басты бағыттарын, себеп-салдарын түсіндіреді
• 9.4.1.3 Қазақстандағы көші-қон үдерістерді талдап, басты бағыттарын анықтайды
• 9.4.1.4 көші-қон саясатының өзіндік үлгісін ұсынады
• 9.4.1.5 қазақстандық көрсеткіштерді басқа елдердің көрсеткіштері мен салыстыру негізінде еңбек ресурстарының сандық, сапалық құрамына баға береді
• 9.4.1.6 Қазақстанның демографиялық жағдайын талдап, демографиялық саясаттың өзіндік моделін ұсынады
• 9.4.1.7 Қазақстандағы елді мекендерді жіктейді
• 9.4.1.8 елді мекендердің түрлері мен функционалды зоналарын сипаттайды
• 9.4.1.9 Қазақстандағы ойконимдерді жіктеп, мағынасын түсіндіреді және транслитерациясын үш тілде ұсынады
• 9.4.1.10 Қазақстанның елді мекендері проблемаларын жіктеп, шешу жолдарын ұсынады
• 9.4.1.11 урбандалу үдерісінің себеп-салдарын түсіндіру арқылы байланысты проблемалардың шешу жолдарын ұсынады
• 9.4.1.12 Қазақстандағы урбандалу үдерісіне баға береді

5-бөлім. Экономикалық география

5.1 Табиғи ресурстар

• 9.5.1.1 Қазақстанның табиғи-ресурстық әлеуетін бағалайды
• 9.5.1.2 Қазақстанда жекелеген табиғи ресурстарды өңдеу технологиясын сипаттап, орталықтары мен дайын өнім түрлерін атайды
• 9.5.1.3 табиғатты пайдалану үлгілері мен түрлерін топтастырады
• 9.5.1.4 тұрақты дамудың белгілері мен бағыттарын сипаттайды
• 9.5.1.5 Қазақстанда табиғатты пайдалану проблемаларын анықтап, шешу жолдарын ұсынады
• 9.5.1.6 жергілікті компонент негізінде табиғатты пайдалануға байланысты зерттеу жүргізеді

5.2 Әлеуметтік-экономикалық ресурстар

• 9.5.2.1 ғылыми-техникалық революция үдерісін, даму бағыттарын талдайды
• 9.5.2.2 қазақстандық компонентті қосымша қамту негізінде адам әлеуетінің даму индексі көрсеткіштерін анықтап, елдерді салыстырады
• 9.5.2.3 Қазақстанда адам капиталы-ның әлеуетін арттыру жөнінде ұсыныстар әзірлейді
• 9.5.2.4 Қазақстанның индустриялық-инновациялық даму бағыттарын анықтап, болжам жасайды
• 9.5.2.5 Қазақстанның инновациялық инфрақұрылымының жағдайын талдап, дамыту жөнінде ұсыныстар әзірлейді
• 9.5.2.6 Қазақстан аймақтарының инфрақұрылы мын талдап, проблемаларды шешу жолдарын ұсынады

5.3 Дүниежүзілік шаруашылықтың салалық және аумақтық құрылымы

• 9.5.3.1 Қазақстан шаруашылығы салаларын жоспар бойынша сипаттайды
• 9.5.3.2 Қазақстанның экономикалық аудандарының шаруашылық салаларын анықтап, мамандануын түсіндіреді

5.4 Дүниежүзілік шаруашылықтың даму үрдістері мен көрсеткіштері

• 9.5.4.1 дүниежүзілік шаруашылық тың субъектілерін сипаттайды
• 9.5.4.2 халықаралық географиялық еңбек бөлінісінің мәнін анықтайды
• 9.5.4.3 халықаралық экономикалық қатынас түрлерін жіктеп, сипаттайды
• 9.5.4.4 дүниежүзілік шаруашылықтың даму көрсеткіштерін сипаттайды: жалпы ішкі өнім, жалпы ұлттық өнім оның ішінде жан басына шаққанда
• 9.5.4.5 дүниежүзілік шаруашылықтың модельдері мен аумақтық құрылымын талдайды
• 9.5.4.6 дүниежүзілік шаруашылықтың даму үрдістерін талдайды
• 9.5.4.7 Қазақстанның дүниежүзілік шаруашылықтағы орнын анықтайды
• 9.5.4.8 Қазақстанның халықаралық экономикалық интеграциядағы мүдделері мен мақсаттарын, орнын анықтайды

6-бөлім. Елтану және саяси география негіздері

6.1 Дүниежүзі елдері

• 9.6.1.1 қазақстандық компонентті қосымша қамту негізінде елдерді экономикалық даму деңгейі бойынша топтастырады
• 9.6.1.2 қазақстандық компонентті қосымша қамту негізінде халықаралық ұйымдарды деңгейі және мақсаты бойынша топтастырады
• 9.6.1.3 Қазақстан Республикасы ның әлеуметтік, экономикалық, саяси-географиялық жағдайына кешенді баға береді
• 9.6.1.4 Қазақстандағы саяси-әкімшілік хоронимдерді жіктеп, мағынасын түсіндіреді және транслитерация сын үш тілде ұсынады
• 9.6.1.5 Қазақстан Республикасы туралы кешенді географиялық ақпаратты түрлі мақсатты аудиториялар үшін дайындайды

Ұзақ мерзімді жоспар

Тоқсандар бойынша бөлімдер мен тақырыптар, оқу мақсаттарының кодтарымен. Код жоғарыдағы мақсат мәтініне апарады.

1-тоқсан

1 Географиялық зерттеу әдістері

1.1 Зерттеу және зерттеушілер

2 Картография және географиялық деректер базасы

2.1 Географиялық карталар

2.2 Географиялық деректер базасы

3 Физикалық география

3.1 Литосфера

1 Географиялық зерттеу әдістері

2 Картография және географиялық деректер базасы

2-тоқсан

3 Физикалық география

3.2 Атмосфера

1 Географиялық зерттеу әдістері

2. Картография және географиялық деректер базасы

3 Физикалық география

3.3 Гидросфера

1 Географиялық зерттеу әдістері

2 Картография және географиялық деректер базасы

3-тоқсан

3 Физикалықгеография

3.4 Биосфера

1 Географиялық зерттеу әдістері

2 Картография және географиялық деректер базасы

3 Физикалық география

3.5 Табиғи-аумақтық кешендер

1 Географиялық зерттеу әдістері

2 Картография және географиялық деректер базасы

4 Әлеуметтік география

4.1 Халық географиясы

1 Географиялық зерттеу әдістері

2 Картография және географиялық деректер базасы

5 Экономикалық география

5.1 Табиғи ресурстар

1 Географиялық зерттеу әдістері

2 Картография және географиялық деректер базасы

4-тоқсан

5 Экономикалық география

5.2 Әлеуметтік-экономикалық ресурстар

1 Географиялық зерттеу әдістері

2 Картография және географиялық деректер базасы

5 Экономикалық география

5.3 Дүниежүзілік шаруашылықтың салалық және аумақтық құрылымы

1 Географиялық зерттеу әдістері

2 Картография және географиялық деректер базасы

5 Экономикалық география

5.4 Дүниежүзілік шаруашылықтың даму үрдістері мен көрсеткіштері

1 Географиялық зерттеу әдістері

2 Картография және географиялық деректер базасы

6 Елтану және саяси география негіздері

6.1 Дүниежүзі елдері

1 Географиялық зерттеу әдістері

2 Картография және географиялық деректер базасы