Жеке жұмыс парағы
Пән: Физика
Тақырып: Денелердің тепе-теңдігі және құрылымдық тұрақтылық
Сынып/Жасы: 10
Оқушының аты-жөні: _________________________________________________
Күні: _______________________
Нұсқау
Құрметті оқушы! Бұл жұмыс парағында сіз денелердің статикалық тепе-теңдігі және тұрақтылығы тақырыбы бойынша білімдеріңізді тексеріп, дамытасыз. 3 тапсырманы орындаңыз. Әр тапсырмаға ойланып, толық жауап беруге тырысыңыз. Жауаптар үшін бөлінген орындарды пайдаланыңыз. Сәттілік тілейміз!
1 Теориялық сұрақтар
Төмендегі сұрақтарға қысқаша, бірақ анық жауап беріңіз.
- Дененің статикалық тепе-теңдігі дегеніміз не? Оның бірінші және екінші шарттарын тұжырымдаңыз.
- Ауырлық центрі (ауырлық күшінің қолданылу нүктесі) деген не? Оның орналасуы дененің тұрақтылығына қалай әсер етеді?
- Тұрақты тепе-теңдік, бейтарап тепе-теңдік және тұрақсыз тепе-теңдік арасындағы айырмашылықты мысалдар келтіре отырып түсіндіріңіз.
2 Практикалық есеп
Суретте біртекті емес, L пішінді тақтайша көрсетілген. Оның әр бөлігінің ұзындығы көрсетілген. Тақтайшаның ауырлық центрінің О нүктесінен қашықтығын (х) табыңыз. Есептеулеріңізді көрсетіңіз.
Ескерту: Тақтайшаны екі тік бүрышты бөлікке бөлуге болады деп есептеңіз. Әр бөліктің ауырлық центрі оның геометриялық ортасында орналасады.
Схема:
O_____________________
| | 4 м
| 1 |_____
| | |
|____________________| 2 | 2 м
6 м |_____|
| 2 м
Бөлік 1: ені = 2 м, ұзындығы = 6 м.
Бөлік 2: ені = 2 м, ұзындығы = 4 м.
Ауырлық центрінің О нүктесінен алыстығын (х) табу керек.
Есептеу жолы:
Жауабы: x = _________________
3 Талдау және түсіндіру
Төмендегі жағдайларды оқып, әрқайсысына талдау жасаңыз. Неліктен бір дене тепе-теңдікте қалады, ал екіншісі құлайды? Жауабыңызда ауырлық центрінің орны мен тұрақтылық туралы түсініктерді қолданыңыз.
| Сурет | Сипаттама | Сіздің талдауыңыз |
|---|---|---|
| A) Кең табаны бар құмыра | Табаны кең, биіктігі төмен құмыра тік тұрғызылған. Оны бүйірінен сәл итергенде, ол бастапқы күйіне қайта оралады. | |
| B) Ұзын, жіңішке қорап | Биік, жіңішке қорап тік тұр. Оның табаны тар. Оны сәл итергенде, ол теңселіп, құлап кетеді. | |
| C) Велосипедшінің еңкейуі | Велосипедші қозғалыс кезінде бұрылыс жасағанда, ол велосипедті бұрылғысы бағытта еңкейтеді. |
Жалпы қорытынды: Ауырлық центрінің орналасуы мен тірек ауданы дене тұрақтылығын қалай анықтайды?