ЖЕКЕ ЖҰМЫС ПАРАҒЫ
Пәні: Қазақ тілі
Тақырыбы: Қазақстанның Қызыл кітабына енген құстар
Сынып/Жасы: 8 сынып
Оқушының аты-жөні: _________________________________________________
Күні: _______________________
Нұсқаулар
Құрметті оқушы! Бұл жұмыс парағында сіз Қазақстанның Қызыл кітабына енген құстар туралы білімдеріңізді тексеріп, дамытасыз. Барлық тапсырмаларды мұқият оқып, орындауға тырысыңыз. Жауаптардың толық, нақты және ғылыми терминдермен берілуіне назар аударыңыз. Табиғатты қорғауға деген құндылықтарыңызды білдіріңіз. Жауаптар үшін бөлінген орындарды пайдаланыңыз.
1Терминдермен таныстыру
Төмендегі ғылыми терминдердің анықтамаларын олардың қасына жазыңыз.
| Термин | Анықтамасы |
|---|---|
| Қызыл кітап | |
| Эндемик | |
| Релик түр | |
| Жойылу қаупі |
2Құстарды тану
Қазақстанның Қызыл кітабына енген төмендегі құстардың сипаттамасын оқып, қай құс екенін анықтаңыз.
А) Үлкен денелі, ақ түсті, ұзын мойынды су құсы. Қазақстанда тек Каспий теңізінің солтүстік-шығысында ұялайды. Жойылу қаупі төңірегіндегі түр.
Жауабы:
Б) Таулы аймақтарда тіршілік ететін, өте сирек кездесетін ірі қаршыға. Қанатының асты қызыл-қоңыр дақты.
Жауабы:
3Перифраза әдісі: ашық сұрақ құрастыру
«Қызыл кітап – жойылу қаупі төнген жануарлар мен өсімдіктер түрлерінің тізімін қамтитын ресми құжат» деген мәтін негізінде, перифраза әдісін қолданып, жауабы осы анықтамада жасырынған бір ашық сұрақ құрастырыңыз.
4Перифраза әдісі: жасырын сұрақ құрастыру
«Қорғау шараларын қабылдамасақ, біз бұл құсты тек кітап беттерінде ғана көре аламыз» деген тұжырым негізінде, перифраза әдісін қолданып, жауабы тұжырымның мәнінде жасырынған бір жасырын сұрақ құрастырыңыз.
5Құқықтық мәртебе
Қазақстан Республикасының «Жануарлар әлемі туралы» Заңына сәйкес, Қызыл кітапқа енген түрлердің құқықтық мәртебесі қандай? Оларды аулауға, сатуға қандай тыйым салынады? Түсіндіріңіз.
6Диалог құру (бөлімшелерін толтыру)
Экологиялық білім беру сапарына қатысқан екі оқушының арасындағы диалогтың бөлімшелерін толтырыңыз. Сөйлесу барысында «жойылу қаупі», «эндемик түр», «қорғау шаралары», «табиғатты қорғау заңы» терминдерін пайдаланыңыз.
Айгүл: Бүгін біз Қызыл кітапқа енген құстар туралы көп нәрсе білдік. Мысалы, қырғауылдың бір түрі – сұр тырна...
Бауыржан: Ия, ол өте сирек кездеседі. Оның саны азаюда, яғни ол __________________ санатына жатады.
Айгүл: Оны қорғау үшін не істеу керек? Менің ойымша, мемлекет арнайы __________________ қабылдауы тиіс.
Бауыржан: Әрине. Сонымен қатар, біздің әрбір азамат ретіндегі міндетіміз – __________________ бойынша, олардың тіршілік ететін ортасын бұзбау.
7Себеп-салдар байланысы
Төмендегі құс түрлерінің жойылу себептерінің бірін көрсетіп, оған қарсы қорғау шарасын ұсыныңыз.
| Құс түрі | Негізгі жойылу себебі (біреуін таңдаңыз) | Қорғау шарасы (ұсыныс) |
|---|---|---|
| Қара құр | ||
| Ителгі |
8Шығармашылық тапсырма: Ағарту плакаты
Қызыл кітапқа енген қандай да бір құс түрін қорғауға шақыратын қысқа хабарлама (слоган) және бір негізгі әрекет ұсынысын жазыңыз. Плакат үшін ойлап табыңыз.
Құс түрі:
Хабарламам (Слоган):
Ұсынатын негізгі әрекет:
9Мәтін талдау: Жасырын мағына
«Қызыл кітап – бұл табиғаттың бізге жіберген SOS хабарламасы» деген сөз тіркесіндегі жасырын мағынаны түсіндіріп жазыңыз. Бұл хабарлама бізден нені талап етеді?
10Көзқарас білдіру
«Табиғатты қорғау заңдарын құрметтеу – әрбір азаматтың парызы» деген пікірге қатысты өз көзқарасыңызды 3-4 сөйлеммен білдіріңіз. Нақты мысал келтіріңіз.