ЖЕКЕ ЖҰМЫС ПАРАҒЫ
Пән: Қазақ тілі мен әдебиеті
Тақырып: Жыбек жолы
Сынып/Жасы: 7 сынып
Оқушының аты-жөні: _________________________________
Күні: _______________________
Жұмысты орындау нұсқаулығы
Құрметті оқушы! Бұл жұмыс парағында сіз «Жыбек жолы» тақырыбы бойынша тыңдалым материалын талдайсыз, өз пікіріңізді қалыптастырасыз және автордың тілдік құралдарын анықтайсыз. Барлық 5 тапсырманы мұқият оқып, әрқайсысына толық жауап беріңіз. Жауаптар үшін бөлінген орынды пайдаланыңыз. Жұмысты мұқият, таза орындауға тырысыңыз.
____________________ Түсініктерді анықтау
Төмендегі сөз тіркестерінің мағынасын тыңдалым материалының мазмұнына сүйене отырып, өз сөзіңізбен түсіндіріңіз. Әр тіркеске бір-екі сөйлемнен жазыңыз.
- «Әлем айнасы» (Тараз базары туралы айтылған)
- «Екінші Мекке» (Түркістан туралы айтылған)
- «Саудагерлер қаласы» (Тараз туралы айтылған)
2 Пікірлерді салыстыру
Тыңдалым материалында Жыбек жолының маңызы туралы мынадай пікірлер айтылады: «Жыбек жолы бойындағы саяси жағынан да, экономикалық жағынан да, мәдени жағынан да еңсесі биік қалалардың бірі болып қалған» (Сайрам туралы).
Сұрақ: Сіздің ойыңызша, бүгінгі Қазақстанның дамуына Жыбек жолының қандай әсері болды? Өз пікіріңізді материалда келтірілген пікірмен (жоғарыда) салыстырып, екі-үш сөйлеммен жазыңыз. Ұқсастықтары мен айырмашылықтарына назар аударыңыз.
3 Кейіпкер ретіндегі қалаларды сипаттау
Материалда бірнеше қалалар «кейіпкер» ретінде сипатталады. Төменгі кестені толтырыңыз: әрбір қалаға автор қандай сипаттамалық сөздер мен тіркестер (тілдік құралдар) қолданғанын жаз, сонымен қатар бұл сипаттаманың қаланың бейнесін қалай көрсететіні туралы өз пікіріңізді қосыңыз (мысалы: «дәнді», «әйгілі», «ғажайып» сияқты сын есімдер).
| Қаланың аты | Автордың қолданған сипаттамалық тілдік құралдары (сөздер, тіркестер) | Бұл сипаттама қаланың қандай бейнесін көрсетеді? (өз пікіріңіз) |
|---|---|---|
| Түркістан | ||
| Отырар (Фараб) | ||
| Тараз |
4 Автордың мақсатын талдау
Материалдың авторы Жыбек жолы қалаларын сипаттау үшін әртүрлі салыстырулар қолданады (мысалы: «әлем айнасы», «екінші Мекке»).
Сұрақтар:
- Осындай салыстыруларды қолдану автордың не мақсаты болуы мүмкін? (Мысалы, түсінікті ету, әсер күшейту). Өз пікіріңізді бір-екі сөйлеммен жазыңыз.
- Сіз өз жазылымыңызда қандай нәрсені немесе жерді сипаттау үшін қандай салыстыру қолданар едіңіз? Мысал келтіріңіз (мысалы: «Мектебім – екінші үйім»).
5 Шығармашылық тапсырма: Жолаушының күнделігі
Өзіңізді Жыбек жолы бойымен саяхат жасап жатқан ортағасырлық саудагер етіп елестетіңіз. Тыңдалым материалында сипатталған қалалардың біріне (мысалы, Тараз, Сайрам, Отырар) келдіңіз делік.
Тапсырма: Сол қала туралы қысқаша жазба (5-7 сөйлем) жазыңыз, онда:
- Қаланың сыртқы келбетін, әуезді ортасын сипаттаңыз (материалдағы сипаттамаларды пайдаланыңыз).
- Автордың осы қаланы сипаттау үшін қолданған тілдік құралдарының әсерін (мысалы, «дәнді», «әйгілі» сияқты сөздерді) өз жазбаңызда қалай қолдана алатыныңызды көрсетіңіз.
- Қала сізге қандай әсер қалдырды, өз пікіріңізді білдіріңіз.
Жазбаңызды төмендегі жолдарға жазыңыз.