Жеке жұмыс парағы
Қазақ әдебиеті · Біржан – Сара айтысы
| Пән: | Қазақ әдебиеті |
| Тақырып: | Біржан – Сара айтысы |
| Сынып: | 10 |
| Мұғалім: | ____________________ |
| Мектеп: | ____________________ |
| Оқушының аты-жөні: | |
| Күні: |
Орындау нұсқаулығы
- Барлығы 3 тапсырма бар. Әр тапсырманы ретімен орында.
- Әр тапсырманың қасында қанша балл алатының жазылған. Барлық балл қосындысы — 10 балл.
- Жауабыңды көрсетілген бос жолдарға немесе кестеге жаз.
- Мәтінді мұқият оқы. Сұраққа нақты жауап бер.
- Егер қиналсаң, көмек сұрауға болады. Уақыт: 25 минут.
- Жазуың түсінікті болсын. Қателессең — сызып, қасына қайта жаз.
Не істейсің: Төмендегі Біржанның сөзін оқы. Одан Біржанның ішкі сезімін (көңіл күйін, мінезін, мақсатын) білдіретін 3 жолды тауып, әр жолдың қасына қандай сезім екенін жаз.
«Бұл үйде Сара бар ма, келсін бері,
Іздеген келіп тұрмын Біржан сері?!
Жолықпай сөзі өктемге жүрген шығар,
Ауылы Тұрысбектің өлер жері.
Сайраған Орта жүздің бұлбұлымын,
Арғынның Алтай-Қарпық ақтаңгері».
| № | Мәтіннен үзінді (жол) | Бұл қандай сезім? (мысалы: мақтаныш, сенімділік, асығу) |
|---|---|---|
| 1 | ||
| 2 | ||
| 3 |
Көмек: «Сезім» деген — адамның ішкі жан дүниесі. Мысалы: қуаныш, мақтаныш, сенімділік, ашу, асығу, қайғы. Мәтіндегі «бұлбұлымын», «ақтаңгері» деген сөздерге назар аудар.
2-тапсырма 4 баллНе істейсің: Төмендегі кестеде Біржан сөзіндегі көркемдегіш құралдар берілген. Әр құралдың атауын дұрыс қой және оның мәтіндегі қызметін (не үшін қолданылғанын) бір сөйлеммен жаз.
Үлгі: «Сайраған Орта жүздің бұлбұлымын» — метафора. Біржан өзін бұлбұлға теңеп, ақындық өнерінің күштілігін мақтан етеді.
| № | Мәтіннен үзінді | Көркемдегіш құралдың атауы | Қызметі (не үшін қолданылған?) |
|---|---|---|---|
| 1 | «Қырандай аспандағы желді күнгі» | ||
| 2 | «Ақиық, мұзбалақпын жерге түспес» | ||
| 3 | «Бұл үйде Сара бар ма, отыр неғып?» |
Көмек (құралдар тізімі): теңеу, метафора, эпитет, риторикалық сұрақ, гипербола.
Есіңде болсын: «-дай, -дей, -тай, -тей» жалғаулы сөздер — теңеу. «Ақиық», «мұзбалақ» — қыранның түрлері, бірақ мұнда ақын өзін білдіреді.
Не істейсің: Біржанның сөзін оқып, оның авторлық стиліне баға бер. Төмендегі 3 сұраққа толық жауап жаз (әр сұраққа 1–2 сөйлем).
1. Біржанның тілі қандай: қарапайым ба әлде әсерлі ме? Неліктен?
2. Ол өзін қалай сипаттайды? Осыдан оның мінезі туралы не айтуға болады?
3. Біржанның сөзінде айтысқа тән қандай ерекшелік бар? (мысалы: қарсыласын шақыру, өз өнерін дәріптеу)
Көмек: Жауап жазғанда «Біржан ... дейді», «Ол өзін ... теңейді», «Бұл ... көрсетеді» деген сөйлемдерді қолдан.