Индивидуалды жұмыс парағы
Пән: Химия
Тақырыбы: Кешенді қосылыстар. Ауыспалы металдардың биологиялық ролі.
Сынып: 11
Оқушының аты-жөні: ___________________________
Күні: ___________________________
Нұсқау: Құрметті оқушы! Төменде сізге біліміңізді тексеру және бекіту үшін 5 тапсырма ұсынылады. Тапсырмаларды мұқият оқып, берілген орынға жауаптарыңызды толық және нақты жазыңыз. Жұмысты орындауға 25-30 минут уақыт бөлінген.
1-тапсырма. «Кешенді қосылыс» ұғымын анықтау.«Кешенді қосылыс» дегеніміз не? Оның құрылымы қандай негізгі бөліктерден тұрады? Әр бөліктің рөлін қысқаша түсіндіріңіз.
2-тапсырма. Гемоглобиннің құрылымы мен функциясы.Гемоглобин молекуласындағы кешенді қосылыстың құрылымын сипаттаңыз. Кестені толтырыңыз:
| Құрылымдық элемент | Сипаттамасы (неден тұрады/рөлі) |
|---|---|
| Орталық ион (металл) | |
| Лигандтар | |
| Глобин (ақуыз бөлігі) |
Сұрақ: Гемоглобин оттегін қалай тасымалдайды? Оның темір ионы (Fe2+) осы процесте қандай рөл атқарады?
3-тапсырма. Иіс газымен (CO) улану механизмі.Иіс газы (CO) организмдегі гемоглобинмен әрекеттесіп, ауыр улануға әкелетіні белгілі. Бұл процесс қалай жүреді? Төмендегі сұрақтарға жауап беріңіз:
- CO гемоглобиннің қай бөлігімен байланысады?
- CO оттегімен (O2) салыстырғанда гемоглобинге байланысу қабілеті қандай? (Мықты әлсіз?) Неліктен бұл қауіпті?
- Улану нәтижесінде организмде не болады?
Иіс газымен уланған адамға қандай алғашқы көмек көрсету шараларын қолдану керек? Тізімдеп, әрбір шараның мақсатын түсіндіріңіз (3-4 маңызды шара).
5-тапсырма. Салыстыру және талдау.Төменде екі кешенді қосылыс берілген. Оларды салыстырыңыз және биологиялық маңызын анықтаңыз.
| Кешенді қосылыс | Орталық ион | Негізгі биологиялық рөлі |
|---|---|---|
| А: Гемоглобин | Fe2+ | |
| Б: Хлорофилл | Mg2+ |
Сұрақ: Бұл екі қосылыста да орталық ион ретінде ауыспалы металдар қатысады. Осы металдардың (Fe және Mg) организмдегі жалпы маңызы туралы қорытынды жасаңыз.