Жеке жұмыс парағы
Пән: Физика
Тақырыбы: Манометрлер. Сорғылар
Сынып/Жасы: 7-сынып
Оқушының аты-жөні: _________________________
Күні: _________________________
Нұсқаулар:
Құрметті оқушы! Бұл жұмыс парағында сіз манометр мен сорғылардың жұмыс істеу принциптерін білуіңізді және түсінуіңізді тексеруге арналған 5 тапсырманы орындайсыз. Әр тапсырманы мұқият оқып, сұраққа толық жауап беруге тырысыңыз. Жауаптар үшін бөлінген орынды пайдаланыңыз. Есептерді шығарғанда формулаларды қолдануды ұмытпаңыз.
1 Теориялық сұрақ
Манометр дегеніміз не және оның негізгі жұмыс принципі қандай? Сұйықтықтың қасиеттеріне қалай негізделеді? Жауабыңызда «гидростатикалық қысым» ұғымын пайдаланыңыз.
2 Салыстыру және талдау
Кестені толтырыңыз: Манометр мен сорғының жұмыс істеу принциптерін салыстырыңыз.
| Құрылғы | Негізгі мақсаты | Жұмыс істеуіне негізделген физикалық құбылыс/заң | Күнделікті өмірдегі қолданылуы (1 мысал) |
|---|---|---|---|
| Манометр | |||
| Сорғы |
3 Функционалдық сауаттылық тапсырмасы
Жинақталған мәліметтерді оқу және түсіну. Суретте автомобильдің тайыр шеңберіндегі ауа қысымын өлшейтін қарапайым сұйықтық манометрі көрсетілген. Сұйықтық ретінде су қолданылған. Өлшеу нәтижесінде U түтікшедегі су деңгейлерінің айырмашылығы h = 25 см болды.
[Мұнда U-тәрізді түтікше сызылған орын қалдырылған. Оқушы сызбаны елестетеді немесе мұғалім қағазға сызады]
Су тығыздығы ρсу = 1000 кг/м³, еркін түсу үдеуі g ≈ 10 Н/кг деп алыңыз.
Тапсырма:
- Тайырдағы ауаның қысымын есептеңіз. Қысым формуласын пайдаланыңыз: P = ρ g h.
- Егер осы манометрдің орнына сынапты (ρсынап = 13600 кг/м³) қолдансақ, h биіктігі қалай өзгерер еді? Неліктен? Түсіндіріңіз.
4 Схеманы толықтыру және түсіндіру
Сорғының жұмыс принципін схема арқылы түсіндіріңіз. Төменде қарапайым поршеньді сорғының схемасы берілген. Схемадағы 1, 2, 3, 4 нөмірленген бөліктердің атауларын жазыңыз және әрбір клапанның (қақпақшаның) поршень жоғары және төмен қозғалғанда қалай жұмыс істейтінін түсіндіріңіз.
[Мұнда поршеньді сорғының схемасы сызылған орын қалдырылған. 1 - Кіріс клапаны, 2 - Шығыс клапаны, 3 - Поршень, 4 - Цилиндр]
1. _________________________
2. _________________________
3. _________________________
4. _________________________
Түсіндіру: Поршень жоғары көтерілгенде...
Поршень төмен түскенде...
5 Шығармашылық тапсырма (Өмірлік жағдаят)
Мәселені шешу және шешім ұсыну. Сіз ауылдағы әжеңізге келдіңіз. Оның құдығының тереңдігі 8 метр. Құдықтан су алу үшін қолдыңша поршеньді сорғы қолданылады. Әжеңіз судың шығымы өте аз екеніне наразылық білдірді – поршеньді бірнеше рет итергеннен кейін ғана аз мөлшерде су шығады.
Сізден сұралады:
- Бұл мәселенің мүмкін болатын екі себебін физикалық тұрғыдан (сорғының жұмыс принципіне сүйене отырып) атаңыз.
- Әрбір аталған себепке арналған шешімді ұсыныңыз.