ЖЕКЕ ЖҰМЫС ПАРАҒЫ
Пән: Жаратылыстану
Тақырыбы: Өлі табиғаттағы үдерістер. Тірі табиғаттағы үдерістер.
Сынып/Жасы: 5-сынып
Оқушының аты-жөні: _________________________________________________
Күні: _______________________
Нұсқау: Құрметті оқушы! Төменде сізге 6 тапсырма берілген. Барлық тапсырмаларды мұқият оқып, берілген орынға жауаптарыңызды толық және таза жазыңыз. Сурет салу қажет болса, қарындаш пайдаланыңыз. Жұмысты орындауға 40 минут уақыт беріледі.
1 Өлі табиғаттағы үдерістер
Кестеде өлі табиғатта болатын үдерістердің атаулары берілген. Олардың сипаттамасын сәйкестендіріңіз. Сәйкес әріпті жазыңыз.
| Үдеріс | Сипаттама | Жауап |
|---|---|---|
| 1. Су айналымы | А) Жер қыртысының қозғалысы нәтижесінде таулардың пайда болу процесі. | |
| 2. Тау түзілу | Б) Судың мұхиттан буланып, жауын-шашын түрінде қайтадан жер бетіне оралуы. | |
| 3. Үгілу | В) Жел, су, мұздың әсерінен тау жыныстарының бүлінуі және тасымалдануы. | |
| 4. Климаттық үдерістер | Г) Ауа райының ұзақ уақыт бойына орташа көрсеткіштері (мысалы, жауын-шашын, температура). |
2 Себеп-салдар байланысы
Өлі табиғаттағы үдерістердің себебі мен салдарын анықтаңыз. Мысалдағыдай, кестені толтырыңыз.
Мысал: Себеп: Желдің күшті соғуы. Салдар: Топырақтың эрозияға ұшырауы.
| № | Үдеріс | Себебі (неге болады?) | Салдары (нәтижесінде не болады?) |
|---|---|---|---|
| 1 | Тау түзілу | ||
| 2 | Су айналымы |
3 Тірі ағзалардың ортақ қасиеттері
Тірі ағзалардың (организмдердің) бес ортақ қасиетін атап, әрқайсысына қысқаша мысал келтіріңіз.
| Ортақ қасиеті | Мысалы (қысқаша) |
|---|---|
| 1. | |
| 2. | |
| 3. | |
| 4. | |
| 5. |
4 Құрылымдық деңгейлер
Тірі ағзалардың құрылымдық деңгейлерін (кішіден үлкенге қарай) дұрыс ретпен орналастырыңыз. Нөмірлеңіз (1-ден 6-ға дейін).
_____ Организм
_____ Ұлпа
_____ Жасуша
_____ Мүшелер жүйесі
_____ Органоид
_____ Мүше
Жоғарыдағы тізімнен мүшелер жүйесіне мысал келтіріңіз: _________________________________________________
5 Микроскоппен жұмыс істеу
А) Микроскоппен жұмыс істеудің үш маңызды ережесін жазыңыз.
Б) Уақытша микропрепарат дайындау қадамдарын реттеп жазыңыз. Әр қадамның алдына нөмір қойыңыз.
- _____ Предметтік әйнектің үстіне жапырақтың кесіндісін қоямыз.
- _____ Микроскопты жарық көзіне бағыттаймыз.
- _____ Каптамалы әйнекті бүйірімен төмен қарай басамыз.
- _____ Таза предметтік әйнекті аламыз.
- _____ Пипеткамен су тамшылаймыз.
6 Фотосинтез
Фотосинтез үдерісін түсіндіріңіз. Суретте көрсетілген бос орындарды толтырыңыз.
Фотосинтез теңдеуі:
Көмірқышқыл газы + Су + ЖАРЫҚ ЭНЕРГИЯСЫ (хлорофилл көмегімен) → +
А) Фотосинтез қай организмдерде жүреді? _______________________________________
Б) Бұл үдерістің табиғат үшін маңызы неде? (Екі маңызын жазыңыз)