БЖБ мен ТЖБ талдауы: 130 бұйрық бойынша нысанды толтыру

Қысқаша

• БЖБ мен ТЖБ нәтижелерін талдауды пән мұғалімі әр тоқсанның қорытындысы бойынша жүргізеді. Бұл — № 130 бұйрық бойынша міндетті құжат.
• Нысаны бұйрықтың 4-қосымшасында бекітілген: тақырыпша, деңгейлер бойынша нәтижелер кестесі, мақсаттар кестесі және төрт тармақ — білім деңгейі, қиындықтар, олардың себептері және жоспарланған жұмыс.
• Деңгейлерді нысанның өзі белгілейді: төмен — 0–39%, орта — 40–84%, жоғары — 85–100%. Пайыз жұмыстың ең жоғары балынан есептеледі.
• Мектеп цифрлық жүйеде жұмыс істесе, талдау сол жүйеден автоматты түрде қалыптасады. Цифрлық жүйе болмаса, нысан қағазда толтырылады.
• 2026 жылғы 1 қыркүйектен бастап БЖБ мен ТЖБ 5–11 (12)-сыныптарда өткізіледі. 2–4-сыныптарда олардың орнына аралық және қорытынды бағалау жүргізіледі.

№ 130 бұйрық не талап етеді

Мектеп педагогтері жүргізетін құжаттар тізбесінде (№ 130 бұйрықтың 3-қосымшасы) талдау «тоқсандық қорытынды бойынша» тобында тұр. Онда былай жазылған:

автоматтандырылған цифрлық жүйеден автоматты түрде қалыптастырылатын (қағаз немесе электрондық word (ворд) немесе pdf (пдф) форматында) бөлім бойынша жиынтық бағалау және тоқсан бойынша жиынтық бағалау нәтижелерін талдау

Нысанның өзі 4-қосымшада («Орта және арнаулы білім беру ұйымдарының педагогтері жүргізу үшін міндетті құжаттардың нысандары»). Нысан ҚР Оқу-ағарту министрінің м.а. 2026 жылғы 15 шілдедегі № 194-НҚ бұйрығымен жаңа редакцияда жазылған. Бұйрықтың орыс тіліндегі мәтінінде нысан атауына нақтылау бар: цифрлық жүйе болмаған жағдайда талдау қағаз түрінде жасалады.

Тізбенің жалпы ережесі де қолданылады: электрондық форматта толтыратын жағдайда қағаз нұсқа талап етілмейді.

Нысан неден тұрады

Жоғарыда — білім беру ұйымының атауы, құжаттың атауы және «______ тоқсан ______ пәні бойынша» жолы. Одан кейін өрістер: сынып, оқушылар саны, педагог, мақсаты. Әрі қарай «БЖБ және ТЖБ нәтижелерін талдау» бөлімі келеді.

«Жоғары балл» бағанына жұмыстың ең жоғары балы жазылады: бұйрықтың орыс тіліндегі мәтінінде бұл баған «Максимальный балл» деп аталады. Оны жоғары деңгеймен шатастырмаңыз.

Нысанды қалай толтыру керек: қадам бойынша

Цифрлық жүйе болмаса, нысан осылай қолмен толтырылады. Жүйенің не есептегенін тексеру үшін де осы тәртіп ыңғайлы. Қадамдардың реті — бұйрықтың талабы емес, ұсыныс.

1. Тақырыпша. Тоқсан, пән, сынып, тізім бойынша оқушылар саны, педагогтің аты-жөні. «Мақсаты» өрісіне не жазу керегін нысан нақтыламайды. Мысалы: «БЖБ мен ТЖБ қорытындысы бойынша оқу мақсаттарына қол жеткізу деңгейін анықтау және түзету жұмысын жоспарлау».
2. Балдар. Үлгілік қағидаларға сәйкес жиынтық бағалау нәтижелері электрондық (қағаз) журналға балл түрінде қойылады. Әр жұмыс бойынша ең жоғары балды және әр оқушының балын жазып алыңыз.
3. Пайыз. Оқушының балын жұмыстың ең жоғары балына бөліп, 100-ге көбейтіңіз. Мысалы, 15 балдың 11-і — 73%.
4. Деңгейлер. Шекаралар тек нысаннан алынады: 0–39% — төмен, 40–84% — орта, 85–100% — жоғары. Кестеге әр деңгейдегі оқушылар саны жазылады. Нысан «Оқушы» бағанын түсіндірмейді: онда жұмысты неше оқушы жазғанын көрсеткен ыңғайлы — деңгейлер бойынша қосынды осы санға тең болуы керек.
5. Сапа % мен үлгерім %. № 130 бұйрық формула бермейді. Мектепте өз тәртібі болмаса, Үлгілік қағидалардың 1-қосымшасындағы балдарды бағаға ауыстыру шәкіліне сүйенуге болады: 0–39% — «2», 40–64% — «3», 65–84% — «4», 85–100% — «5». Сонда үлгерім % — нәтижесі 40% және одан жоғары оқушылардың үлесі, ал сапа % — 65% және одан жоғары оқушылардың үлесі.
6. Мақсаттар кестесі. Жұмыс тексерген оқу мақсаттарын алыңыз. Әр тапсырма бойынша неше оқушы балл ала алмағанын қараңыз. Сынып ең көп балл жоғалтқан тапсырмалардың мақсаттары — «Қиындық тудырған мақсаттар» бағанына, қалғандары — «Қол жеткізілген мақсаттар» бағанына.
7. 1–4-тармақтар. 1-тармақта — әр деңгейде неше оқушы бар. 2-тармақта — оқушылар нақты неден қиналды: қай тапсырма, қандай әрекет. 3-тармақта — неге. 4-тармақта — не істейсіз, кіммен және қашан.

Толтырылған үлгі: шартты деректер

Деректер шартты: сынып, балдар, мақсаттар мен есімдер мысал үшін ойдан алынған. Математика, 6-сынып, II тоқсан, 25 оқушы. Екі БЖБ және ТЖБ, барлық оқушы барлық жұмысты жазды.

Пайыздар 5-қадамдағы шәкіл бойынша есептелген. Мысалы, БЖБ 1 бойынша екі оқушы 40%-дан аз жинады — үлгерім 25-тен 23, яғни 92%. 65% және одан жоғары нәтижені 16 оқушы көрсетті — сапа 64%.

1–4-тармақтар:

1. ТЖБ қорытындысы бойынша жоғары деңгей (В) — 6 оқушыда, орта (С) — 16 оқушыда, төмен (Н) — 3 оқушыда.
2. Таңбалары әртүрлі сандарды азайтқанда оқушылар жауаптың таңбасын қате қояды: ТЖБ-ның 3-тапсырмасын 11 оқушы орындай алмады. Температураның өзгеруі туралы есепте 9 оқушы шарт бойынша өрнек құра алмады (6-тапсырма).
3. Азайту ережесіне екі сабақ бөлінді — берік дағдыға бұл аз. Есептерде оқушылар шаманың қай жаққа өзгеретінін анықтамайды. Төмен деңгейдегі үш оқушының әрқайсысы бөлімнің 4–6 сабағын жіберіп алған.
4. III тоқсанның алғашқы екі аптасы — әр сабақта таңбалары әртүрлі сандарды азайтуға 5 минуттық ауызша есеп. Төмен деңгей (Айдана К., Тимур С., Ерасыл Б.) — қадамдық ережесі бар карточкалар және сабақтан кейінгі кеңес. Орта деңгей — 6-тапсырманың қателерін талдау. Жоғары деңгей — күрделілігі жоғары есептер. Аптасына бір рет — азайту бойынша қысқа формативтік бағалау.

Деңгейлер мен мақсаттар кестелері, қиындықтар, себептер және жоспары бар анықтаманы Telly (бұрынғы iTeacher) генераторы құрастырады. Сапа мен үлгерім пайызын өзіңіз енгізесіз, ал генератор бұйрық нысанына сәйкестігін тексермейді — құжатты жоғарыдағы нысанмен салыстырыңыз.

Жиі кездесетін қателер

• Деңгейді бағамен шатастыру. Нысандағы орта деңгей — 40–84%: ауыстыру шәкілі бойынша оған «3» те, «4» те кіреді. Деңгей бағамен емес, ең жоғары балдан алынған пайызбен анықталады.
• Санның орнына пайыз. Нысанда деңгейлердің астында «Оқушылар саны» тұр — онда оқушылар саны жазылады, әрі олардың қосындысы жұмысты жазғандар санына тең болуы керек.
• Нақтылықсыз қиындықтар. «Тақырып бойынша білімі әлсіз» деген сөз ештеңені түсіндірмейді. Тапсырма мен әрекет керек: «4-тапсырмада ұзындық өлшем бірліктерін аудара алмайды».
• Себептер қиындықтарды қайталайды. 3-тармақ «неге?» деген сұраққа жауап береді: тақырыпқа сабақ аз бөлінді, сабақтар жіберілді, тапсырманың форматы таныс емес.
• Жалпы сөзден тұратын жоспар. «Жұмысты күшейту», «қатемен жұмыс жүргізу» — жоспар емес. Әрекет, оқушылар тобы және мерзім керек.

Жиі қойылатын сұрақтар

Мектеп электрондық журналда жұмыс істесе, талдауды қағазда толтыру керек пе? Жоқ. Талдау цифрлық жүйеден автоматты түрде қалыптасады, ал электрондық форматта толтыратын жағдайда қағаз нұсқа талап етілмейді. Цифрлық жүйе болмаса ғана қағаз нысан толтырылады.

Оқушының деңгейін қалай анықтайды? Оның балын жұмыстың ең жоғары балына бөліп, 100-ге көбейтіңіз. 0–39% — төмен деңгей, 40–84% — орта, 85–100% — жоғары.

Тоқсанда үш БЖБ болды, ал нысанда екі жол бар. Не істеу керек? Үлгілік қағидаларға сәйкес бөлім бойынша жиынтық бағалау тоқсанына үш реттен артық өткізілмейді. Барлық жұмыс талдауға кіруі үшін екі кестеге де «БЖБ 3» жолын қосыңыз.

2–4-сыныптарда БЖБ мен ТЖБ талдауы керек пе? 2026 жылғы 1 қыркүйектен бастап жиынтық бағалау 5–11 (12)-сыныптарда жүргізіледі, ал 2–4-сыныптарда — аралық бағалау және қорытынды бағалау (2026 жылғы 16 қыркүйектегі № 257-НҚ бұйрық). № 130 бұйрықтағы нысан БЖБ мен ТЖБ-ға арналған, бастауыш сыныптарға бөлек талдау нысаны онда жоқ. 2–4-сыныптардағы қорытындыны қалай рәсімдеу керегін мектептен нақтылаңыз.

Оқушылардың тегін жазу міндетті ме? Жоқ. 4-тармақта білім алушылардың аты-жөні «қажет болған жағдайда» көрсетіледі — мысалы, жоспар нақты оқушыларға қатысты болса.